Kalcy – budowa kości

Wapń (Ca) jest pierwiastkiem mineralnym, którego twardość jest zbliżona do twardości ołowiu. Jest on wykorzystywany jako środek ochronny przed utlenianiem w procesie produkcji, jako czynnik oczyszczający i suszący oraz jako środek do redukowania tlenków metali do postaci metalicznej. Można go także znaleźć w sztucznych nawozach, materiałach budowlanych oraz w mieszaninie chłodzącej. Wapń stanowi około 1,5% całkowitej masy ciała człowieka, z czego 99% znajduje się w układzie kostnym. Hydroksyapatyt jest związkiem wapnia i fosforanu, który tworzy podstawę dla naszych kości i zębów. Można go uzyskać syntetycznie w celach medycznych, ze względu na jego biokompatybilność. Jest on wykorzystywany jako stymulator osteogenezy oraz jako wypełniacz drobnych zagłębień kostnych. Jest również stosowany jako materiał pokrywający implanty, co pozwala tkance kostnej rozpoczynać ich zasiedlanie i eliminuje efekty korozji. Inne działania wapnia obejmują wpływ na skurcz mięśni szkieletowych, gładkich i sercowych, aktywację enzymatyczną, udział w procesie krzepnięcia krwi, współudział w procesie przemiany materii oraz regulację przepuszczalności naczyń krwionośnych. Głównym źródłem wapnia jest mleko i jego przetwory. Uważa się, że wchłanianie wapnia jest skuteczniejsze, jeśli pochodzi z produktów zawierających kazeinę. Jednak mleko nie jest jedynym źródłem wapnia. Ten mikroelement występuje również w nasionach roślin strączkowych, orzechach, płatkach owsianych, zielonych warzywach, owocach oraz w pełnoziarnistym pieczywie.

Nasze ciało wymaga różnych ilości składników odżywczych w zależności od płci i wieku. Przyjmuje się, że dorosły człowiek potrzebuje 1000 mg na dobę. Niedobór wapnia w organizmie nazywamy hipokalcemią. Może to prowadzić do łamliwości kości, osteoporozy, niskiego ciśnienia tętniczego, zaburzeń rytmu serca i krzepnięcia krwi, bólów mięśniowych i drętwienia kończyn, krwawień z nosa i tężyczki (nadmiernych i niekontrolowanych skurczów mięśni). Przekroczenie właściwego stężenia wapnia we krwi nazywamy hiperkalcemią i może być spowodowane nadmierną absorpcją wapnia z przewodu pokarmowego, zaburzeniami wydalania nerek, nowotworami kości, długotrwałym unieruchomieniem lub zatruciem glinem. Objawy hiperkalcemii obejmują brak apetytu, nudności i zaparcia. Nieleczony nadmiar wapnia może prowadzić do kamicy nerkowej i upośledzenia przyswajania cynku i żelaza.

Zgodnie z wcześniejszymi wskazówkami, codzienne spożycie wapnia dla osoby dorosłej powinno wynosić około 1000 mg. Potrzeba na wapń jest większa w okresie dojrzewania u młodzieży, osób starszych oraz kobiet w ciąży, karmiących piersią i w okresie menopauzy. W procesie absorpcji tego pierwiastka kluczową rolę odgrywa witamina D. Uważa się, że spożywanie wapnia razem z witaminą D powinno następować w następujących proporcjach: - od 500 do 1000 mg wapnia; - od 400 do 800 mg witaminy D.