Halibut - składniki odżywcze i właściwości zdrowotne największej morskiej ryby płaskiej

Halibut (Hippoglossus hippoglossus) to ryba morska drapieżna, znana również w Polsce jako kulbak. Jest to największy przedstawiciel rodziny flądrowatych, która może osiągnąć nawet do 3,5 metrów długości i ważyć ponad 200 kilogramów. Halibut nie jest jednak unikalny tylko ze względu na swoje rozmiary, ale również ze względu na swój kształt. Jego ciało jest asymetryczne, płaskie i owalnie wydłużone, pokryte drobnymi łuskami koloru czarnego, rzadziej wpadającymi w ciemnoniebieski lub oliwkowy odcień. Spodnia część halibuta jest jasna i delikatna, w porównaniu z grzbietem. Budowa ciała halibuta pomimo pozorów nie utrudnia mu polowania. Wypukłe oczy zapewniają duże pole widzenia, a duży otwór gębowy wyposażony w ostre zęby czyni halibuta niebezpiecznym drapieżnikiem podwodnym. Halibuty preferują głębiny, żyją na dużych głębokościach, najczęściej na głębokości od 200 do 1600 metrów, choć zdarza się, że spotyka się je na głębokości aż do 2200 metrów. Ryby te preferują zimne wody, zamieszkują głównie północne obszary Oceanu Atlantyckiego, wody przybrzeżne Kanady, Grenlandii i Islandii, a także Morze Północne i Morze Białe. Ciekawostką jest fakt, że niewielka populacja halibutów zamieszkuje również wody Morza Bałtyckiego. Najbardziej poszukiwany przez konsumentów jest halibut atlantycki, ze względu na jego pokaźne rozmiary, jednak znacznie częściej można spotkać halibuta czarnego i granatowego. Inną rzadko spotykaną odmianą jest halibut pacyficzny.

Ryby i ich produkty odgrywają kluczową rolę w żywieniu człowieka. Są nie tylko źródłem wartościowych tłuszczy i rozpuszczalnych w nich witamin, ale również znakomitym źródłem łatwo przyswajalnego białka. W 100 g halibuta znajduje się 20,1 g białka, na porównanie w łososiu 19,9 g, a w pstrągu 18 g. Chociaż te wartości nieznacznie się od siebie różnią, to halibut jako ryba chuda wyróżnia się spośród wymienionych niską wartością energetyczną, w 100 g ryby jest około 90 kcal (dwukrotnie mniej niż w łososiu). Ta cecha sprawia, że halibut jest rybą polecaną szczególnie osobom, które w swojej diecie przestrzegają równowagi energetycznej. Oprócz dużej zawartości białka i niskiej kaloryczności halibut zawiera dużo potasu (435 mg/100 g), fosforu (236 mg/100 g) i selenu (45,6 µg/100 g). Halibut jest również źródłem witamin B6, B12, A, E, PP i D. Halibut jest ceniony za swój charakterystyczny smak, jego mięso jest białe, kruche i niezwykle soczyste. Mówi się, że jest jedną z najsmaczniejszych ryb, jaką można obecnie dostać na rynku. Jednak świeża ryba jest rzadkością, nawet w sklepach rybnych. Można ją dostać na zamówienie, ale cena jest wysoka. Kilogram świeżego filetu z halibuta kosztuje około 120 zł. Sprawa wygląda inaczej, gdy mowa o filetach mrożonych, ceny zaczynają się od 40 zł. Mimo że cena jest stosunkowo wysoka, warto raz na jakiś czas wprowadzić halibuta do swojej diety. Dodatkową zaletą filetów z halibuta jest niewielka ilość ości. Oto tabela przedstawiająca wartości odżywcze 100 g filetu z halibuta.

Płaskogłów, podobnie jak wiele ryb morskich, jest bogatym źródłem wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, w tym kwasów omega-3. Kwasy te odgrywają kluczową rolę w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego i narządu wzroku. Długotrwały niedobór omega-3 w diecie może przyczynić się do rozwoju dysfunkcji wzroku i problemów sercowo-naczyniowych. Płaskogłów jest również skutecznym remedium na choroby zwyrodnieniowe stawów ze względu na silne działanie przeciwzapalne zawartych w nim kwasów tłuszczowych omega-3. Mimo że płaskogłów jest bardzo wartościową i smaczną rybą, nie jest zalecany w diecie kobiet ciężarnych z powodu możliwości gromadzenia się znacznych ilości metali ciężkich, takich jak rtęć, w ciele ryby.

Wiosenny piccata z płaskowschodem jest doskonałym wyborem na lekki wiosenny obiad, mimo że równie dobrze może być głównym daniem na romantycznej kolacji dla dwóch osób. Jest ono lekkie, smaczne oraz bardzo proste w przygotowaniu - spróbujcie sami i przekonacie się.

– 300 g kawałków filetu z halibuta, – 3 łyżki soku cytrynowego, – 200 ml bulionu z ryby, – 4 łyżeczki masła (o zawartości tłuszczu wynoszącej 82%), – 4 łyżki zielonych oliwek, – 3 ząbki czosnku, – wiązka posiekanej pietruszki, – wiązka posiekanej kolendry, – por (jasna część), – przyprawy: sól oraz pieprz cytrynowy.

Mięso rybne przygotowujemy przez parowanie lub krótkotrwałe pieczenie w papilocie. Na rozgrzanej i pokrytej masłem patelni wrzucamy drobno pokrojony por i przecisnąłego przez praskę czosnek. Dodajemy bulion rybny, sok z cytryny, masło i dusimy przez kilka minut aż do momentu odparowania części bulionu - zaleca się jego zredukowanie do połowy przed dodaniem upieczonej wcześniej ryby. Po dodaniu filetów z halibuta dodajemy drobno posiekane warzywa, oliwki, sól i pieprz. Danie możemy podawać z pieczywem lub brązowym ryżem zależnie od preferencji. Halibut na szpinaku z pikantnym sosem cytrynowym to danie, które nie zajmie więcej niż 20 minut przygotowania, jest delikatne i pyszne dzięki dodatkowi przyprawy chili.

– 400 g kawałka filetu halibuta, – 150 g świeżo zerwanych liści szpinaku, – cytryna, – 1/2 główki ząbków czosnku, – 6 łyżek masła o zawartości tłuszczu w wysokości 82%, – 1 lub 2 małe ostre papryczki chili (w zależności od indywidualnego smaku), – łyżeczka oleju z nasion rzepaku, – przyprawy: sól morska i świeżo zmielony pieprz.

Paprykę chili dzielimy na dwie części i usuwamy nasiona, czosnek obieramy ze skórki i kroimy na cienkie plastry. Oba warzywa smażymy na dobrze rozgrzanej patelni z olejem rzepakowym – na niskim ogniu, aby nie spalić ich (co mógłoby zepsuć nasze starania). Na patelnię wrzucamy umyty szpinak, dodajemy przyprawę solną i dokładnie mieszamy. W międzyczasie przygotowujemy rybę, doprawiając jedynie solą i pieprzem. Rybę delikatnie smażymy na masle, po czym zmniejszamy ogień i dusimy przez chwilę pod przykryciem. Po ugotowaniu ryby układamy ją na przygotowanym wcześniej szpinaku. Polewamy wszystko delikatnie sokiem z cytryny i dekorujemy danie grillowanym plasterkiem cytryny. Potrawa jest gotowa do podania. Halibut to ryba dla wymagających – pyszna, bardzo wartościowa i zdrowa, a przy tym trudno dostępna i stosunkowo droga. Warto jednak w ramach urozmaicenia jadłospisu przygotować ją raz na jakiś czas w swojej kuchni. Jej smak z pewnością przypadnie wam do gustu. Zachęcamy was serdecznie do wypróbowania naszych przepisów. Pamiętajcie o tym, że spożywanie ryb jest bardzo ważnym elementem zdrowej i urozmaiconej diety.