Najważniejsze fakty w pigułce
W ciągu doby w organizmie człowieka zachodzi wymiana setek tysięcy komórek... Stare, wyeksploatowane, albo uszkodzone komórki są zastępowane nowymi... Jest oczywiste, że przecięte ścięgna same nie regenerują się, a gdy krążek międzykręgowy wysunie się, wymaga to długotrwałego procesu rehabilitacji... Organizm człowieka może być poddawany ogromnym przeciążeniom, a fakt, że ma wysoki próg tolerancji, nie oznacza konieczności jego nadmiernego wykorzystywania... Czy istnieją konkretne powody stojące za zaburzeniami w układzie ruchu i jak można im zapobiec?
Z jakiego źródła pochodzą zaburzenia funkcji ruchowych
Następujące czynniki mogą być przyczyną zaburzeń funkcji ruchowych: - choroby, które nie podlegają naszemu wpływowi (różnego rodzaju wrodzone anomalie); - urazy spowodowane przypadkami (wszelkiego rodzaju kolizje drogowe, upadki z dużej wysokości itp.); - przeciążenia spowodowane ograniczeniami ruchowymi (wykonywanie ćwiczeń poza prawidłowym zakresem ruchu); - brak zamkniętego obwodu (wykonywanie ćwiczeń z błędną techniką, w niewłaściwej pozycji); - błędy adaptacyjne (brak odpowiedniego odpoczynku, niezbalansowana dieta, brak rozgrzewki).. Na pierwsze dwa podpunkty (a, b) nie mamy praktycznie żadnego wpływu.. Nikt nie jest w stanie przewidzieć, czy podczas drogi do pracy nie dojdzie do kolizji z samochodem, a podczas meczu koszykówki nie naderwiemy sobie więzadła.. Tak samo nie mamy większego wpływu na to, jakie choroby zostaną nam przekazane w genach.. Na szczęście dwa pierwsze podpunkty stanowią nie więcej niż 4% wszystkich przyczyn dysfunkcji, które można spotkać u ludzi na siłowni.. Na kolejne dwa podpunkty (c, d) mamy już znacznie większy wpływ.. Jest to kwestia pracy nad prawidłową techniką oraz mobilizacją upośledzonych ruchowo struktur.. Na ostatni podpunkt (e) również mamy duży wpływ, jednak popełnianie tych błędów nie wpływa znacząco na powstawanie dysfunkcji ruchowych.
Pierwszy powód: schorzenia nie podlegające kontroli
Schorzenia, które nie są pod kontrolą, stanowią nie więcej niż 2% przyczyn występowania zaburzeń ruchowych. Rzadko spotykamy w siłowni ludzi z wrodzonymi anomaliami budowy anatomicznej. Niektóre z nich (skolioza, głęboka lordoza) można z pewnością poprawić w stopniu pozwalającym na wykonywanie treningów bez trudności. Inne (kolana koślawe lub szpotawe) stanowią większe wyzwanie zarówno w naprawieniu wady, dostosowaniu odpowiedniego programu treningowego, jak i spowolnieniu postępu patologii. Rzadko występującym powodem problemów są braki w budowie kościej lub stawowej, co prowadzi do nieprawidłowego funkcjonowania układu ruchu.
Druga przyczyna: obrażenia przypadkowe spowodowane przypadkowymi zdarzaniami
Omawiane są poważne uszkodzenia mięśni, które powstają w wyniku przypadkowych zdarzeń, takich jak wszelkie urazy nabyte podczas aktywności fizycznej, upadki z wysokości, wypadki drogowe... medycyna dokonała znacznych postępów w leczeniu tego rodzaju urazów, odbudowie i poprawie funkcji stawów... co oznacza, że w dzisiejszych czasach mamy niewiele obrażeń przypadkowych spowodowanych przypadkowymi zdarzeniami, które nie mogą zostać wyleczone na tyle dobrze, by możliwe było kontynuowanie aktywności fizycznej.
Trzecia przyczyna: przeciążenia wywołane ograniczeniami ruchowymi
Wśród osób ćwiczących w siłowni, nie jest trudne zlokalizować tych, którzy odczuwają pewne dolegliwości bólowe. Zazwyczaj osoba, która zauważa ból kolana, przypuszcza, że źródło problemu znajduje się bezpośrednio w tym stawie. Jednakże to niekoniecznie oznacza, że występują tam jakieś patologie. Ból kolana może również być wywołany przez przykurcz mięśni, które go otaczają, zaburzenia w ustawieniu miednicy, skrzywienie kręgosłupa lub inne problemy. W związku z tym, nie dziwi fakt odczuwania bólu, który może się przerodzić w kontuzję w miarę upływu czasu jeśli nie dbasz o prawidłową mobilność stawów oraz eliminację przykurczów. Wykonywanie ćwiczeń z przykurczami powoduje, że nie jesteś w stanie przyjąć właściwej pozycji oraz ogranicza zakres ruchu podczas wykonywania ćwiczeń. Dlatego warto dbać o odpowiednią mobilność i eliminację przykurczów na bieżąco, zarówno na poziomie amatorskim, jak i zawodowym, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia bólu lub kontuzji.
Czwarty powód: brak obecności zamkniętego obwodu
Ciało ludzkie jest złożonym mechanizmem złożonym z różnych tkanek. Prawidłowe funkcjonowanie tego układu wymaga jego umieszczenia w pozycji fizjologicznej, stabilnej. Należy pamiętać o inicjowaniu każdego ruchu w ćwiczeniach przez naprężenie ciała. Doskonałym rozwiązaniem byłoby rozpoczęcie każdego ćwiczenia z zamkniętym obwodem, czyli usztywnionymi kręgosłupem i biodrami, stabilnymi barkami oraz stopami ustawionymi równolegle do siebie. Problem polega na tym, że możliwe jest wytworzenie siły mięśniowej bez spełnienia tego warunku, podobnie jak jazda samochodem z zepsutym olejem silnikowym lub przebitą oponą. Można jechać dalej, ale z większym ryzykiem uszkodzeń. Brak zamkniętego obwodu może powodować, że tracimy siłę i moc, co może prowadzić do przepukliny dyskowej. Istnieje również ryzyko kontuzji, jeśli osoba z ograniczoną mobilnością w biodrach próbuje wykonać pełny przysiad. Brak zamkniętego obwodu powstaje przez: łokcie prowadzone zbyt daleko od ciała, stopy skręcone do wewnątrz lub na zewnątrz, pogłębioną (lub spłyconą) lordozę kręgosłupa, wypuszczone w przód barki (brak stabilizacji), zaokrąglony kręgosłup, zadzieranie lub nadmierne opuszczanie głowy.
Piąta przyczyna: błędy adaptacyjne
Adaptacyjne błędy nie przyczyniają się do zaburzeń ruchowych w takim stopniu jak brak zamkniętego obiegu. Jednak zasada ta również dotyczy nich - długotrwała powtarzalność tych błędów również się kumuluje i w końcu ujawni się. Do najczęstszych adaptacyjnych błędów należą: - częsty brak snu; - niewłaściwe odżywianie; - stres; - niewłaściwe używanie płynów; - brak rozgrzewki; - długotrwałe przebywanie w pozycji nieprzyjaznej dla ciała. Nie każdemu udaje się dbać o każdy z tych elementów. Ale dlaczego warto o nich dbać? Dehydratacja ciała w 3% prowadzi do zmniejszenia zdolności wydajności o 10-15%. Brak snu wiąże się z podwyższonym poziomem glukozy we krwi, co może prowadzić w długiej perspektywie do zaburzeń glikemicznych. Z kolei nadmierny stres podnosi poziom kortyzolu, który skutecznie przeszkadza w niezbędnym procesie adaptacji po treningu, koniecznym do zwiększenia parametrów wydajności.
Streszczenie
Najbardziej powszechne powody powstania dysfunkcji ruchowych to brak zamkniętego obwodu oraz przeciążenia wywołane ograniczeniami ruchowymi. Brak zamkniętego obwodu może wystąpić, kiedy wykonujemy martwy ciąg z zgiętą plecą lub wykonujemy wyciskanie na ławeczce z wysuniętymi do przodu barkami, czyli kiedy wykonujemy ćwiczenia bez stabilizacji tułowia. Przeciążenia spowodowane ograniczeniami ruchowymi są natomiast spowodowane między innymi przez przykurczenia czy wrodzoną, słabą mobilność stawów, co utrudnia przyjęcie prawidłowej, stabilnej postawy. Mniejszy wpływ na powstawanie dysfunkcji ruchowych mają błędy adaptacyjne, jednak powtarzanie ich może ostatecznie wpłynąć na organizm. Do najczęstszych błędów adaptacyjnych można zaliczyć: stres, niewystarczająca ilość snu oraz brak rozgrzewki. Do powstawania dysfunkcji ruchowych przyczyniają się również choroby genetyczne oraz przypadkowe wypadki, takie jak wypadki komunikacyjne lub upadki z wysokości.