Stosowanie oliwy z oliwek może upośledzać fizjologiczną barierę ochronną skóry u najmłodszych

Skóra noworodka i niemowlęcia znacząco różni się pod względem budowy histologicznej i biochemicznej od skóry dorosłego człowieka. Warstwa rogowa naskórka (stratum corneum) u najmłodszych jest o 30% cieńsza, korneocyty są mniejsze, a spajający je cement międzykomórkowy – składający się z ceramidów, cholesterolu i wolnych kwasów tłuszczowych – jest jeszcze w fazie dynamicznego dojrzewania. Z tego względu skóra dziecka wykazuje wyższy fizjologiczny wskaźnik transepidermalnej utraty wody (TEWL) oraz znacznie większą przepuszczalność dla substancji egzogennych i potencjalnych alergenów. Jakiekolwiek zaburzenie tej delikatnej równowagi lipidowej może osłabić funkcję ochronną i zapoczątkować procesy zapalne.

Tradycyjne przekonanie, że naturalna oliwa z oliwek jest idealnym środkiem do pielęgnacji niemowląt, zostało obalone przez rygorystyczne badania kliniczne przeprowadzone na University of Manchester oraz University of Sheffield. Oliwa z oliwek zawiera ponad 70–80% kwasu oleinowego (kwas tłuszczowy omega-9). Choć kwas oleinowy jest korzystny w diecie, po aplikacji na delikatny naskórek dziecka działa jak naturalny surfaktant i promotor przenikania: penetruje upakowane warstwy lipidowe cementu międzykomórkowego, rozluźnia strukturę podwójnych warstw lipidowych i tworzy mikroszczeliny. Powoduje to natychmiastowy wzrost TEWL, wywołuje subkliniczne zaczerwienienie oraz znacząco zwiększa ryzyko rozwoju atopowego zapalenia skóry (AZS) i wyprysków kontaktowych.

Współczesne wytyczne dermatologii dziecięcej zalecają całkowite wyeliminowanie oliwy z oliwek oraz oleju z nasion gorczycy z rutyny pielęgnacyjnej niemowląt. W przypadku konieczności nawilżenia suchej skóry rekomendowane są preparaty bogate w kwas linolowy (omega-6) o niskiej zawartości kwasu oleinowego, takie jak farmaceutyczny olej słonecznikowy tłoczony na zimno, który wzmacnia barierę naskórkową i syntezę ceramidów. Alternatywnie zaleca się bezzapachowe dermokosmetyki z fizjologicznymi lipidami, oczyszczony skwalan roślinny lub medyczną wazelinę. W pierwszych tygodniach życia najzdrowszą strategią jest minimalizm – unikanie zbędnych tłuszczów roślinnych i pozwolenie naturalnej barierze ochronnej dziecka na samodzielne osiągnięcie dojrzałości.