Olej ryżowy – właściwości, zastosowanie dla włosów oraz w kuchni, w tym do smażenia i gotowania

Olej ryżowy jest tradycyjnym elementem kuchni azjatyckiej, szczególnie w Japonii, gdzie ze względu na swoje walory prozdrowotne bywa nazywany „olejem sercowym”. Surowcem do jego produkcji są świeże otręby ryżowe stanowiące zaledwie około 8% masy niepolerowanego ziarna, lecz kumulujące większość cennych lipidów i antyoksydantów.

Otręby są stabilizowane termicznie tuż po polerowaniu ziarna, po czym poddaje się je tłoczeniu lub ekstrakcji. Uzyskany olej ma złocistą barwę, lekki, neutralny smak i nie pochłania obcych zapachów podczas gotowania.

Najbardziej unikalnym składnikiem oleju ryżowego jest gamma-oryzanol – kompleks estrów kwasu ferulowego i fitosteroli (występujący w stężeniu nawet do 1,5–2%). Wykazuje on aktywność antyoksydacyjną silniejszą niż witamina E w neutralizowaniu wolnych rodników.

Badania kliniczne wskazują, że gamma-oryzanol wraz z zawartymi w oleju fitosterolami skutecznie ogranicza wchłanianie cholesterolu w przewodzie pokarmowym, obniżając poziom cholesterolu całkowitego oraz frakcji LDL. Ponadto olej ryżowy dostarcza tokotrienoli – rzadkiej frakcji witaminy E o wyjątkowej bioaktywności naczyniowej.

Jedną z największych zalet kulinarnych oleju ryżowego jest wyjątkowo wysoki punkt dymienia, sięgający aż 230–250°C. Dzięki temu olej nie dymi, nie przypala się i nie ulega gwałtownej degradacji termicznej podczas głębokiego smażenia, pieczenia czy przygotowywania potraw w woku.

Charakteryzuje się zrównoważonym profilem kwasów tłuszczowych: zawiera około 45–47% kwasów jednonienasyconych (oleinowy), 33–35% wielonienasyconych (linolowy) oraz około 20% nasyconych. Dzięki niskiej lepkości potrawy smażone na oleju ryżowym wchłaniają do 20% mniej tłuszczu niż przy użyciu tradycyjnych olejów.

Olej ryżowy jest szeroko wykorzystywany w japońskiej pielęgnacji urody (tzw. J-beauty). Zawarty w nim skwalen, kwas ferulowy oraz witamina E głęboko nawilżają skórę, stymulują odnowę komórkową i wspomagają rozjaśnianie przebarwień.

W pielęgnacji włosów olej ryżowy wzmacnia łuski, zabezpiecza końcówki przed łamliwością i dodaje pasmom jedwabistego blasku bez efektu obciążenia. Może być z powodzeniem stosowany zarówno do olejowania włosów na ciepło, jak i jako serum ochronne na wilgotne końcówki.