Lukrecja: właściwości lecznicze, zastosowanie, napoje z korzenia – czy można stosować w ciąży?

Korzeń lukrecji gładkiej (Glycyrrhiza glabra) to jeden z najstarszych surowców zielarskich stosowanych w medycynie klasycznej. Głównym związkiem czynnym jest glicyryzyna (kwas glicyryzynowy) – saponina triterpenowa o smaku około 50 razy słodszym od sacharozy.

Obok glicyryzyny korzeń lukrecji zawiera bogaty zespół flawonoidów (likwirytyna, izolikwirytyna, glabrydyna), które wykazują silne działanie przeciwutleniające, przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne wobec Helicobacter pylori oraz rozkurczowe na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego.

Lukrecja wykazuje wielokierunkowe działanie farmakologiczne:

• Ochrona żołądka i dwunastnicy: Stymuluje wydzielanie ochronnego śluzu żołądkowego, przyspiesza regenerację nabłonka i wspomaga leczenie choroby wrzodowej oraz refluksu.
• Działanie wykrztuśne i sekretolityczne: Saponiny rozrzedzają gęstą wydzielinę zalegającą w drzewie oskrzelowym i stymulują ruch rzęsek nabłonka oddechowego, ułatwiając odkrztuszanie w suchym kaszlu.
• Działanie przeciwzapalne i przeciwwirusowe: Blokuje enzymy kaskady kwasu arachidonowego (COX-2) oraz wykazuje aktywność hamującą namnażanie wirusów DNA i RNA.

Glicyryzyna metabolizowana jest w organizmie do kwasu glicyretynowego, który silnie blokuje enzym 11-beta-HSD2 (dehydrogenazę 11-beta-hydroksysteroidową typu 2). Enzym ten w nerkach odpowiada za przekształcanie aktywnego kortyzolu w nieaktywny kortyzon.

Gdy enzym zostaje zablokowany, nadmiar kortyzolu wiąże się z receptorami mineralokortykoidowymi, wywołując rzekomy hiperaldosteronizm (pseudohiperaldosteronizm): dochodzi do zatrzymania sodu i wody, masywnej utraty potasu (hipokaliemii), groźnych zaburzeń rytmu serca i gwałtownego wzrostu ciśnienia tętniczego. Z tego względu preparaty z lukrecją nie powinny być stosowane dłużej niż 4–6 tygodni, a osoby z nadciśnieniem powinny wybierać lukrecję deglicyryzynowaną (DGL).

Stosowanie lukrecji zawierającej glicyryzynę jest bezwzględnie przeciwwskazane w ciąży. Badania wskazują, że glicyryzyna przenika przez łożysko, uszkadza barierę łożyskową i może prowadzić do przedwczesnego porodu oraz zaburzeń rozwoju neurologicznego i poznawczego u dziecka (spadek IQ, ADHD).

Lukrecja wchodzi w groźne interakcje z lekami moczopędnymi (furosemid, tiazydy), nasilając hipokaliemię, a także z digoksyną (ryzyko arytmii) oraz doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi i przeciwkrzepliwymi.