Najważniejsze fakty w pigułce
Testy na nietolerancję pokarmową zależną od IgG są szeroko propagowane w Internecie i łatwo dostępne. Mają pomóc w ustaleniu przyczyny większości dolegliwości zdrowotnych oraz stanowić rozwiązanie na objawy takie jak bóle głowy, biegunki, wzdęcia, zaparcia, zespół podrażnionego jelita czy problemy skórne. Wyniki testów IgG w postaci tabel i wykresów zazwyczaj są bardzo spektakularne i robią wrażenie na pacjentach. Także niektórzy lekarze odwołują się do takich testów, które jednak nie mają żadnej wartości diagnostycznej, a ich koszt jest dość znaczny – ceny wahają się od 300 do nawet 2000 zł w zależności od liczby badanych alergenów.
Nieodpowiednie reakcje na produkty spożywcze nietolerancje i uczulenia
Nie wszyscy ludzie tolerują wszystkie powszechnie dostępne składniki żywnościowe.. Nieodpowiednia reakcja na żywność nietolerancja lub uczulenie może mieć poważne konsekwencje zdrowotne i być czasem nawet zagrożeniem dla życia.. Zauważamy w ostatnich latach duży wzrost występowania chorób alergicznych, które dotyczą zarówno dzieci, jak i dorosłych (R. L. Peters et al., 2021). Szczęśliwie, wraz ze wzrostem zachorowań, wzrasta też świadomość tego problemu.. Uczulenie pokarmowe i nietolerancja to dwa oddzielne pojęcia, które czasem są niepoprawnie używane zamiennie.. Uczulenie pokarmowe jest reakcją układu immunologicznego na obce białka obecne w żywności.. Produkty najczęściej wywołujące uczulenie to: zboża zawierające gluten, skorupiaki, jaja, ryby, orzeszki ziemne (arachidowe), soja, mleko krowie, orzechy, seler, gorczyca, nasiona sezamu, dwutlenek siarki, łubin oraz mięczaki.. Konsument ma prawo do informacji o obecności tych potencjalnych alergenów w produktach spożywczych.. Często zdarza się, że uczulenie jest wywołane przez wiele produktów jednocześnie.. Nietolerancja zaś jest reakcją układu pokarmowego, która nie aktywuje układu immunologicznego.. Najczęściej jest spowodowana przez składniki, które nie są prawidłowo trawione (np. laktoza lub fruktoza) z powodu braku enzymu rozkładającego go.. Nietolerancja pokarmowa przebiega bez aktywacji układu immunologicznego i jej objawami są najczęściej biegunki, wzdęcia i bóle brzucha.
Kategorie reakcji immunologicznych i ich objawy
Podział na alergie jest związany z obecnością przeciwciał IgE. Wśród tych reakcji alergicznych wyróżniamy te zależne od IgE i niezależne od IgE. Pierwsza to reakcja szokowa, której skutki pojawiają się w ciągu kilku godzin po spożyciu pokarmu. Zazwyczaj są to nasilone objawy skórne lub trudności w oddychaniu. W tym przypadku istnieje ryzyko wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego stanu zagrażającego życiu, w którym dochodzi do nagłego spadku ciśnienia tętniczego, a akcja serca ulega przyspieszeniu. Drugi typ reakcji alergicznych jest niezależny od IgE, znany również jako mechanizm opóźniony. W tych przypadkach zaangażowane są inne immunoglobuliny, takie jak IgG, IgM i IgA. Symptomy są łagodne lub umiarkowane, obejmują głównie reakcje skórne lub objawy ze strony układu oddechowego, a także zapalenie jelita grubego lub cienkiego. Czasami reakcja alergiczna jest mieszana i zaangażowane są zarówno mechanizmy niezależne od IgE, jak i zależne od IgE. Różnicowanie obu kategorii alergii jest trudne.
Badania IgG i możliwe negatywne konsekwencje
Chociaż przeciwciała IgG faktycznie uczestniczą w nieprawidłowych reakcjach na pokarm (niezależnych od IgE lub mieszanych), badania IgG nie są skuteczne zarówno w przypadku osób zdrowych, jak i chorych. Jest to spowodowane tym, że wymienione immunoglobuliny rzadko biorą udział w reakcjach alergicznych, a w większości przypadków ich obecność we krwi jest zwyczajna i jest skutkiem spożycia określonego produktu. Mimo to, przeciwciała te są bardzo powszechne zarówno u zdrowych, jak i chorych, co oznacza, że także mają one znaczenie kliniczne, w zależności od poziomu alergii.
Jak rozpoznać reakcję alergiczną na żywność?
Z powodu różnorodności objawów, które mogą wystąpić w przyszłości po spożyciu składnika szkodliwego dla zdrowia, rozpoznawanie alergii jest skomplikowane i wymaga wiele kroków. Oprócz szczegółowego wywiadu lekarskiego może obejmować punktkowe testy skórne (umożliwiające wykrycie alergii niezależnych od IgE), oznaczanie przeciwciał IgE (użyteczne w przypadku alergii zależnych od IgE) oraz próby prowokacyjne. Procedury te wymagają eliminacji podejrzanego o powodowanie alergii pokarmowej składnika z diety przez okres od 1 do 4 tygodni, a następnie powrotu do jego spożywania po upływie wyznaczonego czasu. Jeśli zaobserwowano poprawę stanu zdrowia podczas eliminacji i ponowne wystąpienie objawów po ponownym wprowadzeniu alergenu do diety, jest to podstawa do rozpoznania alergii pokarmowej.
Leczenie dietetyczne alergii żywnościowych
Leczenie dietetyczne alergii żywnościowych polega na wprowadzeniu diety eliminacyjnej, której głównymi elementami są trwałe lub czasowe wykluczenie szkodliwego składnika i jednoczesne wprowadzenie innych produktów o podobnej wartości odżywczej. Dzięki tej diecie można tłumić wystąpienia reakcji alergicznych oraz, w niektórych przypadkach, przywrócić tolerancję na szkodliwy składnik po pewnym czasie. Zjawisko to jest szczególnie częste u dzieci, które czasami przestają być uczulone na określone produkty. Czas eliminacji różni się u poszczególnych osób i zależy przede wszystkim od wieku, typu wykluczonego pokarmu oraz postaci klinicznej choroby. Aby sprawdzić, czy organizm stał się tolerancyjny na alergen, przeprowadza się czasem próbę kontrolną z ponownym wprowadzeniem szkodliwego składnika. Jeśli eliminacja sama w sobie nie wystarcza, lekarz może rozważyć wdrożenie leków antyalergicznych lub rozważyć odczulanie.