Fenomen 'Super-DNA' – Projekt Resilience i genetyczna odporność na choroby

W tradycyjnej genetyce medycznej powszechnie przyjmowano dogmat: nosicielstwo mutacji o pełnej penetracji w chorobie monogenowej nieuchronnie prowadzi do rozwoju choroby. Zespół badaczy z Icahn School of Medicine at Mount Sinai w Nowym Jorku pod kierownictwem dr. Stephena Frienda i dr. Erica Schadta postanowił zweryfikować to założenie.

W ramach międzynarodowego projektu Resilience Project przebadano DNA blisko 600 tysięcy osób z całego świata pod kątem 874 genów odpowiedzialnych za 584 ciężkie choroby uwarunkowane genetycznie.

Analiza wykazała obecność 13 osób dorosłych, które cieszyły się doskonałym zdrowiem, mimo posiadania bezspornych mutacji wywołujących ciężkie choroby genetyczne:

• Mukowiscydoza: Ciężkie zaburzenie transportu chlorków wywołujące zaleganie śluzu w płucach i trzustce (gen CFTR).
• Zespół Smitha-Lemliego-Opitza: Zaburzenie syntezy cholesterolu uniemożliwiające prawidłowy rozwój.
• Dysautonomia rodzinna (zespół Rileya-Daya): Ciężkie uszkodzenie autonomicznego układu nerwowego.
• Pęcherzowe oddzielanie się naskórka (Epidermolysis bullosa): Bolesne pęcherze skórne powstające pod wpływem mikrourazów.

Brak objawów u tych osób wynika prawdopodobnie z obecności nieznanych dotąd genów modyfikujących (kompensacyjnych), mozaicyzmu komórkowego lub unikalnych czynników epigenetycznych.

Odkrycie zjawiska biologicznej odporności wyznacza nowy kierunek w badaniach medycznych:

• Zamiast badać wyłącznie osoby chore w poszukiwaniu uszkodzeń, naukowcy analizują genom zdrowych nosicieli, poszukując naturalnych tarcz ochronnych.
• Zrozumienie działania tych genów kompensacyjnych pozwala na projektowanie nowatorskich leków celowanych molekularnie oraz terapii edycji genów (CRISPR/Cas).

Projekt Resilience dowodzi, że ludzki genom kryje w sobie niezwykłe mechanizmy samonaprawcze, otwierając drzwi do medycyny przyszłości.