4 min czytania
Dieta dla osób z przetoką jelitową lub moczową – kluczowe zasady, wskazania i dobre produkty
Tim Klein
✓
Ekspert Diets Premium • 24.09.2026
✓
Zweryfikowane merytorycznie przez dietetyka klinicznego:
Treść artykułu została zweryfikowana pod kątem zgodności z normami żywieniowymi IŻŻ, WHO oraz standardami klinicznymi PTGiP.
| Ekspert Diets Premium Tim Klein | min czytania 4 min | Zweryfikowane merytorycznie przez dietetyka klinicznego 24.09.2026 |
Odtwarzacz głosowy
•Odsłuchaj treść artykułu na żywo
0:00
/
0:00
Najważniejsze fakty w pigułce
W Polsce corocznie przeprowadzana jest operacja tworzenia przetoki, która może być nazywana sztucznym odbytem, jelitową lub moczową. Skrócenie drogi przewodu pokarmowego często wiąże się z nieprzyjemnymi objawami, które obniżają komfort życia. Czy odpowiednio dobrana dieta może wspomóc pacjenta w radzeniu sobie z niektórymi z tych problemów?
Plan Żywieniowy
Chcesz wdrożyć te zasady w codziennej diecie?
Nasz inteligentny generator ułoży dla Ciebie zbilansowany jadłospis w 3 minuty, uwzględniając zalecenia z tego artykułu.
Stomia – co to jest
Stomia jest procedurą polegającą na połączeniu światła jelita z powierzchnią skóry. W przypadku nieprawidłowego działania tego narządu chirurg wycina chorą część jelita i tworzy nową drogę wypróżniania na ścianie brzucha. Ileostomię wykonuje się wtedy, gdy konieczne jest usunięcie całego jelita grubego i na powierzchnię brzucha wyłania się jelito cienkie. Gdy lekarz usuwa tylko część jelita grubego, wówczas mamy do czynienia z kolostomią – wyprowadzeniem światła jelita grubego na ścianę brzucha. Ze względu na brak zwieracza – końcowego odcinka jelita, pacjent nie ma możliwości kontroli wypróżnień oraz wydalania gazów, dlatego korzysta z worka stomijnego. Istnieje również przetoka wykonana na układzie moczowym (urostomia), w której moczowody nie prowadzą do pęcherza moczowego, lecz zostają wszczepione do wyizolowanego odcinka jelita. Ten, podobnie jak w przypadku kolo- i ileostomii, zostaje wyprowadzony na powierzchnię jamy brzusznej.
Stomia – wskazania
Stomia jest zabiegiem wykonywanym rzadko, jedynie w przypadkach, w których żadne inne metody leczenia się nie sprawdziły. Najczęstszymi wskazaniami do wykonania ileostomii lub kolostomii są choroby zapalne jelit (np. Choroba Leśniowkiego- Crohna), urazy odbytnicy lub odbytu oraz nowotwory jelita grubego. Urostomię wykonuje się w przypadku nowotworów złośliwych miednicy mniejszej (np. Pęcherza moczowego, prostaty), kamicy nerkowej lub moczowodowej czy po urazach w obrębie miednicy. Nie zawsze jest to rozwiązanie na stałe. Kiedy istnieje możliwość zamknięcia stomii i odtworzenia ciągłości przewodu pokarmowego, wtedy wyłania się ją tylko na czas potrzebny do wyleczenia nieprawidłowości w chorym narządzie.
Dieta przy stomii – zasady
Pacjentom ze sztucznym odbytem nie zaleca się żadnej konkretnej diety. Jeśli nie występują u nich problemy trawienne, to nie muszą zmieniać sposobu żywienia. Należy jednak pamiętać, iż skrócenie przewodu pokarmowego wpływa na wchłanianie wody i składników pokarmowych. Najczęstsze dolegliwości, jakie spotykają chorych, to biegunka lub zaparcia i gazy. Ogólne zasady, które powinny być wprowadzone w kuchni to:
regularność posiłków – zaleca się jedzenie 3–5 posiłków o stałych porach, powolne spożywanie – należy dokładnie przeżuwać każdy kęs pokarmu, stopniowe wprowadzanie nowych produktów do jadłospisu i dokładna obserwacja reakcji układu pokarmowego, przygotowywanie posiłków z możliwie jak najświeższych i najbardziej naturalnych produktów – należy unikać sztucznych dodatków do żywności (konserwantów, barwników, aromatów), wypijanie ok. 2 l wody dziennie.
Żywienie chorych ze stomią – biegunka
W przypadku problemów z biegunką chory powinien unikać:
bardzo tłustych i słodkich produktów, ostrych przypraw, produktów wzdymających (roślin strączkowych, warzyw kapustnych), surowych owoców i warzyw. Należy skupić się na ograniczeniu ilości błonnika w diecie oraz dostarczaniu większej ilości płynów, żeby nie dopuścić do odwodnienia organizmu.
Żywienie chorych ze stomią – zaparcia
Kiedy pacjent skarży się na zaparcia, jego sposób żywienia powinien być praktycznie odwrotny do prowadzonego w czasie biegunki. Ta dolegliwość wymaga przede wszystkim zwiększenia udziału błonnika w diecie. Należy jeść ciemne pieczywo, pełne ziarna zbóż, płatki owsiane, otręby, surowe warzywa i owoce oraz owoce suszone. Unika się pokarmów takich jak:
czekolada, kakao, tłuste i pikantne potrawy, produkty zapierające (jasne pieczywo, biały ryż, galaretki, banany, jedzenie na bazie mąki ziemniaczanej). Nie można również zapominać o wypijaniu dużej ilości wody, aby błonnik mógł spełniać swoją rolę.
Żywienie chorych ze stomią – gazy
W przypadku problemów z gazami wyeliminowanie kilku produktów z diety powinno przynieść znaczną poprawę w tej kwestii. Należą do nich:
cebula i czosnek, jaja i ich przetwory, ostre przyprawy, kawa i alkohol, rośliny strączkowe, napoje gazowane. Trzeba również pamiętać o tym, iż żucie gumy, rozmowy przy posiłku oraz szybkie jedzenie powodują połykanie dużej ilości powietrza wraz z pokarmem, co też może przyczynić się do problemów z gazami. Pacjenci po wyłonieniu stomii tak naprawdę nie muszą stosować żadnej specjalistycznej diety, jednakże z uwagi na to, iż często pojawiają się u nich problemy jelitowe, powinni ostrożnie dobierać pożywienie do jadłospisu i uważnie obserwować jak ich organizm reaguje na dany produkt. W przypadku długo utrzymujących się dolegliwości należy zgłosić się do lekarza, który przeprowadzi potrzebne badania i ustali przyczynę owych problemów.
mgr Tim Klein
✓Ekspert Diets Premium
Ekspert zespołu Diets Premium. Specjalizuje się w planach żywieniowych, sportach siłowych oraz planach treningowych.
Zobacz profil →
