Przebarwienia skórne: geneza oraz współczesne strategie ich redukcji

Znamiona barwnikowe powstają w wyniku łagodnej proliferacji melanocytów – komórek wytwarzających barwnik melaninę w warstwie podstawnej naskórka. Mogą mieć charakter wrodzony lub nabyty pod wpływem promieniowania ultrafioletowego (UVA i UVB), które stymuluje melanogenezę. Z kolei przebarwienia naskórkowe (ostuda/melasma) i plamy posłoneczne często wynikają z wahań hormonalnych (ciąża, antykoncepcja), stanów zapalnych skóry (przebarwienia pozapalne PIH) oraz przewlekłego fotouszkodzenia skóry.

Każde znamię na ciele powinno podlegać regularnej samokontroli zgodnie z międzynarodową regułą ABCDE: A (Asymetria kształtu), B (Brzegi – poszarpane lub nierówne), C (Cień – niejednolity kolor, obecność czerni, czerwieni lub błękitu), D (Duży rozmiar – średnica powyżej 5–6 mm) oraz E (Ewolucja – dynamiczne zmiany w czasie, swędzenie lub krwawienie). Niepokojące zmiany wymagają natychmiastowej oceny u dermatologa za pomocą dermatoskopu lub wideodermatoskopu, co pozwala wykryć czerniaka we wczesnym, w 100% uleczalnym stadium.

Podejrzane znamiona barwnikowe usuwa się wyłącznie chirurgicznie wraz z marginesem zdrowej tkanki i poddaje obowiązkowemu badaniu histopatologicznemu. Bezwzględnie przeciwwskazane jest wypalanie lub laserowanie niezdiagnozowanych pieprzyków. W przypadku łagodnych przebarwień posłonecznych i melasmy złotym standardem są peelingi chemiczne (kwas azelainowy, kojowy, glikolowy), lasery pikosekundowe oraz preparaty miejscowe hamujące tyrozynazę (witamina C, arbutyna, niacynamid), połączone z rygorystyczną fotoprotekcją SPF 50+.