Co to jest choroba Hashimoto?
Choroba Hashimoto, znana również jako limfocytarne zapalenie tarczycy lub autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, należy do grupy chorób autoagresywnych, w których występuje reakcja autoimmunologiczna. W tym stanie układ odpornościowy zaczyna produkować przeciwciała skierowane przeciwko własnym tkankom, powodując zapalenie i w efekcie pogorszenie funkcjonowania tarczycy oraz całego organizmu. Choroba ta jest znacznie częstsza u kobiet niż u mężczyzn, autoimmunologiczne zapalenie tarczycy diagnozuje się 5-10 razy częściej u kobiet niż u mężczyzn. Szczyt zachorowań przypada na wiek 45-65 lat, jednak ważne jest zaznaczenie, że ryzyko choroby wzrasta wraz z wiekiem.
Czynniki sprzyjające rozwojowi choroby
Wśród czynników, które mogą przyczynić się do rozwoju choroby, można wymienić zarówno te genetyczne, jak i środowiskowe. Pierwsze z nich są ściśle związane z systemem kompatybilności tkankowej (HLA), a obecność genu HLADR-5 w rodzinie może podwoić lub potroić ryzyko zachorowania. Do czynników środowiskowych, które odgrywają znaczącą rolę w rozwoju choroby, należą nadmierny i długotrwały stres, infekcje wirusowe oraz niezdrowe nawyki żywieniowe (A. Stetkiewicz-Lewandowicz, T. Sobów 2018).
Choroba Hashimoto - fakty i mity dotyczące diety bezglutenowej
Dieta bezglutenowa jest polecana w przypadku rozpoznania celiakii (choroby trzewnej), choroby Dühringa, nadwrażliwości, alergii na gluten oraz nietolerancji tego składnika. Niestety, ta dieta stała się popularna i jej stosowanie często nie opiera się na odpowiednich podstawach. W przypadku choroby Hashimoto, która może współwystępować z celiakią (ok.. 5% wszystkich pacjentów z zaburzoną funkcją tarczycy), wdrożenie diety bezglutenowej może być uzasadnione. Jednakże należy zaznaczyć, że w chwili obecnej nie ma jednoznacznych dowodów naukowych na konieczność stosowania diety eliminującej gluten przez pacjentów z chorobą Hashimoto bez współwystępowania celiakii.
Każdy chory na chorobę Hashimoto powinien przestrzegać diety pozbawionej laktozy - ZMIT
Podobnie jak w przypadku diety bezglutenowej, eliminacja laktozy jest wskazana w przypadku nietolerancji tego disacharydu. Osoby, u których występuje nietolerancja laktozy, eliminują lub ograniczają spożycie produktów, takich jak mleko, jogurty, śmietana i sery białe, ponieważ to właśnie w nich znajduje się laktoza. Na rynku dostępna jest żywność oznaczona jako "bez laktozy" lub "lactose free". Jednak czy wszyscy ludzie z chorobą Hashimoto muszą eliminować laktozę? Otóż nie. Podobnie jak w przypadku celiakii, nietolerancja laktozy może współistnieć z autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy, i w takim przypadku eliminacja laktozy jest uzasadniona. Usunięcie produktów mlecznych z diety bez medycznych wskazań i niestosowanie zamienników może doprowadzić do niedoborów pokarmowych. Produkty mleczne są głównym źródłem wapnia w diecie, dlatego wyeliminowanie ich i nieuwzględnienie w jadłospisie żywności uzupełnionej tym składnikiem mineralnym może zwiększać ryzyko rozwoju osteoporozy lub powodować nieodpowiedni wzrost kośćca u dzieci. Brakuje jednoznacznych dowodów naukowych, które potwierdzają skuteczność stosowania diety bezlaktozowej u wszystkich osób z chorobą Hashimoto bez współistnienia nietolerancji laktozy.
Osoby z chorobą Hashimoto powinny uzupełniać jod – według MIT
Zbyt duża ilość jodu w diecie prowadzi do uwalniania większej ilości przeciwciał w organizmie, co czyni suplementację tym składnikiem niewskazaną dla osób z chorobą Hashimoto. Spożywanie dużych ilości produktów zawierających jod może indukować lub pobudzać już istniejącą reakcję autoimmunologiczną. Szczególna uwaga powinna być zwrócona na produkty wzbogacone o jod, takie jak sól kuchenna, ryby i owoce morza, warzywa, orzechy i solona woda. Zawartość jodu w wybranych produktach: – sól kuchenna jodowana – 2293 µg/100 g produktu, – dorsz – 110 µg/100 g produktu, – tuńczyk – 50 µg/100 g produktu, – orzechy laskowe – 17 µg/100 g produktu, – brokuł – 15 µg/100 g produktu.
Dla ludzi chorujących na chorobę Hashimoto bardzo kluczowe jest zapewnienie właściwych ilości selenu – Fakt
Selen to kolejny pierwiastek, którego nieprawidłowy poziom spożycia może zwiększać ryzyko rozwoju choroby Hashimoto. W tym przypadku, niedobór tego niezbędnego składnika może przyczyniać się do rozwoju choroby. Dieta, która jest uboga w owoce morza lub orzechy włoskie lub brazylijskie, może prowadzić do obniżonej podaży selenu. W konsekwencji, może być zwiększone ryzyko zmniejszenia poziomu hormonów tarczycy we krwi, co z kolei może prowadzić do zaburzeń funkcjonowania tarczycy. Gruczoł tarczowy gromadzi największe ilości selenu, jest to organ, który odpowiada za magazynowanie tego niezbędnego składnika. Zbyt niska podaż selenu może prowadzić do zmniejszenia ilości tego pierwiastka w tarczycy. Istnieją badania, które potwierdzają efektywność selenu w obniżaniu stężenia przeciwciał przeciwtarczycowych (K. Wala, K. Zieliński, Z. Zdrojewicz 2018). Zawartość selenu w wybranych produktach: – orzechy brazylijskie – 1917 µg/100 g produktu, – orzechy włoskie – 17 µg/100 g produktu, – dorsz – 65,5 µg/100 g produktu, – makrela – 44,1 µg/100 g produktu, – łosoś – 36,5 µg/100 g produktu.
Ludzie z chorobą Hashimoto powinni ograniczać spożywanie warzyw kapustnych – Fakt
Warzywa kapustne, takie jak brokuły, kalafior, kapusta włoska, brukselka czy rzodkiewka, zawierają naturalne związki selektywne – goitrogeny. Ich szkodliwy wpływ na funkcjonowanie tarczycy związany jest z wiązaniem jodu, co może znacznie utrudniać jego wykorzystanie w syntezie hormonów tarczycy. Wiele lat panowało nieprawdziwe przekonanie, że ludzie z chorobą Hashimoto powinni usunąć te produkty ze swojej diety. Obecnie zaleca się jedynie ich ograniczenie. Szczególnie uważni powinni być ludzie z niedoborem jodu, którzy nie powinni spożywać warzyw kapustnych codziennie, ponieważ może dojść do nieprawidłowej syntezy hormonów i powstania wola. Można zmniejszyć zawartość goitrogenów w żywności poprzez odpowiednią obróbkę cieplną, np. podczas gotowania, nawet do 30% goitrogenów może ulec inaktywacji.
Choroba Hashimoto jest nie do wyleczenia - FAKT
Mimo że medycyna nieustannie postępuje, niestety niektóre choroby pozostają po dziś dzień nieuleczalne. Jedną z takich chorób jest autoimmunologiczne zapalenie tarczycy. Leczenie nie skupia się na całkowitym wyleczeniu, ale raczej na łagodzeniu objawów choroby, które głównie objawiają się jako niedoczynność tarczycy. Lekarze często przepisują leki zawierające lewotyroksynę, która stanowi podstawę farmakoterapii. Jednakże znaczenie diety w procesie leczenia bynajmniej nie powinno być pomijane - jest ona drugim również kluczowym elementem terapii. Odpowiednie nawyki żywieniowe i kompetentna edukacja żywieniowa są niezbędne do poprawy jakości życia pacjentów z chorobą Hashimoto.
Choroba Hashimoto – indywidualne zalecenia żywieniowe
Dieta może odgrywać istotną rolę w przypadku choroby Hashimoto. Dieta powinna być przystosowana do indywidualnych potrzeb pacjenta, uwzględniając stan zdrowia, leki i obecność innych chorób. Celem jest wprowadzenie diety przeciwzapalnej i antyoksydacyjnej. Choroba Hashimoto jest schorzeniem autoimmunologicznym, dlatego eliminacja produktów nasilających stan zapalny i ograniczenie produktów z dużą ilością nasyconych tłuszczów może mieć pozytywny wpływ na przebieg choroby. Dieta powinna również dostarczać odpowiednią ilość energii i białka, przy czym w przypadku nadwagi lub otyłości wskazane jest stosowanie diety redukcyjnej z delikatnym deficytem energetycznym. Dieta powinna także dostarczać odpowiednią ilość tłuszczów, w szczególności omega-3. Węglowodany powinny stanowić 50–70% energetycznej wartości diety, a źródłem powinny być przede wszystkim produkty pełnoziarniste, owoce i warzywa. Dieta powinna również być bogata w witaminy i składniki mineralne, takie jak witaminy A, C, E i D oraz selen, jod, cynk i żelazo.