Kurkumina – właściwości zdrowotne

Kłącze ostryżu długiego (*Curcuma longa*) stanowi bogate źródło wartości odżywczych, dostarczając w 100 gramach około 390 kilokalorii, z czego dominującą część (ok. 70%) stanowią węglowodany – głównie skrobia. Zawiera również 6% białka oraz 5% tłuszczu, a także kluczowe dla funkcjonowania organizmu minerały: wapń, żelazo, sód i potas. Ponadto, w tej samej porcji znajduje się 50 miligramów kwasu askorbinowego (witamina C), 0,09 miligrama tiaminy (witamina B₁), 0,19 miligrama ryboflawiny (witamina B₂) oraz 4,8 miligrama niacyny (witamina B₃), jak podają Jabczyk i współpracownicy (2021). Najważniejszymi bioaktywnymi związkami w kurkumie są polifenole z grupy kurkuminoidów, w tym kurkumina, bis-demetoksykurkumina, cyklokurkumina oraz demetoksykurkumina. Głównymi producentami kłącza są Chiny i Indie, gdzie roślina ta od wieków odgrywa istotną rolę w tradycyjnej medycynie. Kurkumina, jako główny metabolit, została po raz pierwszy wyizolowana w 1815 roku, natomiast jej struktura przestrzenna została określona przez polskich chemików dopiero w 1910 roku. Należy jednak podkreślić, że jej zawartość w surowcu waha się jedynie między 0,3% a 5,4%, a biodostępność jest wyjątkowo niska z powodu słabej absorpcji jelitowej oraz szybkiego metabolizmu wątrobowego, co skutkuje stężeniem w osoczu często poniżej 1 mikromola. W celu terapeutycznym stosuje się suplementy o zwiększonej biodostępności – nawet do 2000% w porównaniu do naturalnej formy – często wzbogacone o piperynę, kompleksy z jonami metali (Zn²⁺, Cu²⁺, Mg²⁺) lub albuminy. W krajach o wysokim spożyciu, takich jak Indie, dzienna dawka kurkumy może osiągać 2,0–2,5 grama (co odpowiada około 100 mg kurkuminy). Dopuszczalne dzienne spożycie (ADI) ustalone w 2004 roku wynosi 0–3 mg/kg masy ciała (maksymalnie 250–320 mg). Krótkoterminowe badania wykazały, że dawka 8000 mg kurkuminy dziennie nie powodowała skutków ubocznych, jednak przy 12 000 mg zaobserwowano działania niepożądane, takie jak biegunka, wysypka, bóle głowy oraz żółte zabarwienie stolca. Konieczne są dalsze, długoterminowe badania oceniające wpływ wysokich dawek suplementacji na zdrowie (Terlikowska et al., 2014).