Zespół mononukleozowy u najmłodszych: objawy kliniczne, postępowanie terapeutyczne oraz zalecenia dietetyczne w okresie rekonwalescencji

Głównym czynnikiem etiologicznym mononukleozy jest wirus EBV (ludzki herpeswirus typu 4 – HHV-4), przenoszony przez ślinę i wydzieliny dróg oddechowych. Wirus wykazuje tropizm do limfocytów B i komórek nabłonkowych gardła. U małych dzieci pierwotne zakażenie często przebiega bezobjawowo lub jako łagodne zapalenie gardła, pozostawiając trwałą odporność komórkową.

Klasyczny obraz kliniczny u starszych dzieci obejmuje triadę objawów:

• Wysoka gorączka: Często utrzymująca się przez 10–14 dni, oporna na standardowe leki przeciwgorączkowe.
• Zapalenie gardła i migdałków: Migdałki podniebienne są silnie obrzęknięte, pokryte charakterystycznymi szarobiałymi nalotami włóknikowymi.
• Uogólniona limfadenopatia: Wyraźne, bolesne powiększenie węzłów chłonnych, zwłaszcza szyjnych tylnych i podżuchwowych.
• Splenomegalia i hepatomegalia: Powiększenie śledziony i wątroby występuje u ponad 50% pacjentów; charakterystyczny bywa również obrzęk powiek i nasady nosa (objaw Glanzmana).

Terapia mononukleozy ma charakter wyłącznie objawowy (nawadnianie, paracetamol lub ibuprofen w celu łagodzenia bólu i gorączki). Kluczowe ostrzeżenie medyczne: w przypadku podejrzenia mononukleozy bezwzględnie nie wolno stosować amoksycyliny ani ampicyliny – u 80–90% pacjentów wywołują one uogólnioną, swędzącą osutkę plamisto-grudkową. Z uwagi na splenomegalię dziecko musi bezwzględnie unikać sportów kontaktowych i urazów brzucha przez minimum 4–6 tygodni, aby zapobiec pęknięciu śledziony.

Ponieważ wirus EBV wywołuje przejściowe zapalenie wątroby (wzrost enzymów ALT i AST), dieta dziecka powinna być lekkostrawna:

• Posiłki o miękkiej konsystencji (zupy krem, puree warzywne, musy owocowe) niepodrażniające bolącego gardła.
• Eliminacja potraw smażonych, tłuszczów zwierzęcych i produktów wysoko przetworzonych.
• Dostarczanie witaminy C, cynku i płynów elektrolitowych w celu wsparcia układu odpornościowego i regeneracji hepatocytów.