Nienasycone łaknienie (polifagia): kiedy za nadmiernym apetytem stoją choroby somatyczne i endokrynologiczne?
| Ekspert Diets Premium Tim Klein | min czytania 6 min | Zweryfikowane merytorycznie przez dietetyka klinicznego 23.10.2026 |
Odtwarzacz głosowy
•Odsłuchaj treść artykułu na żywo
Uporczywe, nieustające uczucie głodu, które nie ustępuje nawet po spożyciu obfitego posiłku (polifagia), to objaw, który nigdy nie powinien być bagatelizowany. Może być manifestacją poważnych zaburzeń hormonalnych, takich jak cukrzyca, nadczynność tarczycy, zespół Cushinga lub uszkodzeń ośrodka sytości w podwzgórzu.
Chcesz wdrożyć te zasady w codziennej diecie?
Nasz inteligentny generator ułoży dla Ciebie zbilansowany jadłospis w 3 minuty, uwzględniając zalecenia z tego artykułu.
Ten artykuł jest profesjonalnym materiałem merytorycznym (PRO) udostępnionym w całości.
Fizjologia łaknienia: ośrodek głodu i sytości, leptyna, grelina i insulina
Regulacja przyjmowania pokarmu odbywa się w jądrze łukowatym podwzgórza. Działają tam dwa antagonistyczne szlaki: neurony oreksygenne (NPY/AgRP) stymulujące głód oraz neurony anoreksygenne (POMC/CART) promujące uczucie sytości.
Grelina, wydzielana przez pusty żołądek, pobudza apetyt. Z kolei leptyna (produkowana przez tkankę tłuszczową) oraz insulina informują mózg o zasobach energetycznych organizmu. W stanach patologicznych (np. leptynooporności) sygnał o sytości nie dociera do podwzgórza, wywołując chroniczne poczucie głodu mimo nadmiaru tkanki tłuszczowej.
Przyczyny endokrynologiczne i metaboliczne: cukrzyca, nadczynność tarczycy i zespół Cushinga
Najczęstsze jednostki chorobowe objawiające się polifagią:
- Cukrzyca typu 1 i 2 – brak insuliny lub głęboka insulinooporność uniemożliwia glukozie wnikanie do komórek; komórki dosłownie 'głodują w morzu cukru', wywołując wilczy głód z towarzyszącą utratą wagi i wielomoczem;
- Nadczynność tarczycy (tyreotoksykoza) – gwałtowne przyspieszenie podstawowej przemiany materii zmusza organizm do ciągłego poszukiwania kalorii;
- Zespół Cushinga i hiperkortyzolemia – nadmiar kortyzolu bezpośrednio stymuluje ośrodek głodu i promuje odkładanie tłuszczu trzewnego;
- Zaburzenia wchłaniania (celiakia, niewydolność trzustki) – niedobory składników odżywczych wywołują kompensacyjny napęd do jedzenia.
Czynniki jatrogenne i psychodietetyczne: leki, niedosypianie i bulimia atypowa
Polifagia może być skutkiem ubocznym przyjmowanych leków: leków przeciwpsychotycznych II generacji (olanzapina, klozapina), leków przeciwdepresyjnych, przeciwpadaczkowych oraz glikokortykosteroidów.
Kolejnym potężnym czynnikiem jest przewlekły brak snu (poniżej 6 godzin na dobę), który obniża poziom leptyny o 18% i podnosi poziom greliny o 28%, generując biologiczny impuls do przejadania się. Wreszcie, napadowe objadanie się (Binge Eating Disorder) oraz bulimia wymagają zróżnicowania psychodietetycznego.
mgr Tim Klein
✓Ekspert Diets Premium
Ekspert zespołu Diets Premium. Specjalizuje się w planach żywieniowych, sportach siłowych oraz planach treningowych.
Zobacz profil →
