Czarny bez - korzyści zdrowotne i zastosowanie, receptury na syrop

Czarny bez (Sambucus nigra L. ) to duży krzew należący do rodziny piżmaczkowatych, który mierzy około 4 m. Występuje powszechnie w Europie, Azji Środkowej, Afryce Północnej oraz obu Amerykach. Jego okres kwitnienia przypada na maj i czerwiec, natomiast owoce dojrzewają od lipca do października. Do celów spożywczych wykorzystuje się owoce i kwiaty, natomiast w lecznictwie stosuje się praktycznie wszystkie części tego krzewu, tj. Kwiatostany, owoce, liście, korę i korzenie. Owoce czarnego bzu (Sambuci fructus) są dobrym źródłem związków bioaktywnych, zwłaszcza antocyjanów. Należą do nich przede wszystkim cyjanidyno-3-O-glikozyd, cyjanidyno-3-O-sambubiozyd oraz sambucyna. Kwiaty (Sambuci flos) natomiast posiadają głównie flawonoidy (rutozyd, kwercetynę, kemferol), kwasy (chlorogenowy, kawowy) oraz olejek eteryczny. Zawartość poszczególnych składników w danych częściach Sambucus nigra jest zależna od warunków glebowych, klimatu oraz odmiany rośliny. Ważne Uwaga! W niedojrzałych owocach czarnego bzu występuje sambunigryna (glikozyd benzaldehydocyjanohydrynowy) – związek cyjanogenny o potencjalnym działaniu toksycznym, który wywołuje podrażnienia przewodu pokarmowego, bóle brzucha, biegunki, wymioty, itp. Aby zabezpieczyć się przed jego szkodliwością należy poddać owoce obróbce termicznej.

Badania naukowe kwiatów i owoców czarnego bzu, a także wyizolowanych z nich związków bioaktywnych wskazują na właściwości przeciwzapalne, antywirusowe, antybakteryjne, napotne, wykrztuśne, diuretyczne, immunostymulujące oraz przeciwutleniające, które polegają na obniżeniu poziomu cholesterolu i glukozy we krwi. Ze względu na skład kwiaty tej rośliny są stosowane przede wszystkim jako środek napotny, przeciwgorączkowy, uszczelniający naczynia krwionośne oraz moczopędny. Owoce ponadto działają odtruwająco, wzmacniająco, przeciwwirusowo i przeciwbólowo. Pozytywne efekty obserwuje się przy migrenach, nerwobólach, stanach zapalnych nerwu kulszowego i trójdzielnego, bólach reumatycznych oraz po zabiegach dentystycznych. Wysoka zawartość polifenoli sprawia, że czarny bez posiada właściwości antyoksydacyjne. Związki te hamują tworzenie się wolnych rodników (reaktywnych form tlenu), a ponadto mogą zwiększyć aktywność niektórych enzymów, np. Katalazy, peroksydazy i reduktazy glutationowej w płucach, wątrobie i jelicie cienkim. Ekstrakt z Sambucus nigra posiada zdolność do aktywacji układu odpornościowego w razie pojawienia się stanu zapalnego wywołanego, np. infekcjami bakteryjnymi, wirusowymi oraz nowotworowymi. Spożywanie go zmniejsza więc ryzyko powstawania wielu schorzeń.

Syrop z czarnego bzu można nabyć w aptekach lub sklepach ze zdrową żywnością i zielarskich. Warto również przygotować go samodzielnie w warunkach domowych. Do tego celu można wykorzystać zarówno kwiaty, jak i owoce tej rośliny. Przepis na syrop z kwiatów czarnego bzu Składniki: 30 baldachów czarnego bzu (kwiatostany czarnego bzu) 1 kg cukru 1 litr wody sok z 1 cytryny Wykonanie: Otrzep delikatnie kwiaty, by pozbyć się z nich ewentualnych zanieczyszczeń (nie płucz pod wodą, by nie pozbawić ich intensywnego zapachu). Następnie usuń grubsze zielone łodygi, aby uniknąć gorzkiego smaku syropu i pozostaw jedynie drobne gałązki. Kwiaty przełóż do garnka, miski lub innego naczynia, zalej je przegotowaną wodą z cukrem i sokiem z cytryny i odstaw na 2 dni. Po tym czasie przecedź syrop przez sito lub gazę, przelej do wyparzonej buteleczki i przechowuj w lodówce. Pij na zdrowie! Poczytaj więcej na temat syropu z kwiatów czarnego bzu! Rozwiń Przepis na syrop z owoców czarnego bzu Składniki: 1 kg owoców czarnego bzu 800 g cukru odrobina wody Wykonanie: Dojrzałe owoce opłucz i oderwij od gałązek przy pomocy widelca. Do garnka wlej odrobinę wody, wsyp cukier i owoce. Całość przykryj i gotuj do momentu, aż owoce puszczą sok. Następnie przecedź syrop przez sitko i przelej na gorąco do czystych, wyparzonych słoików lub butelek, zakręć i odwróć do góry dnem. Po wystygnięciu przechowuj w chłodnym miejscu, a po otwarciu w lodówce. Pij na zdrowie! Rozwiń.

Czarny bez jest wykorzystywany do przemysłowej i domowej produkcji soków, syropów, nalewek, win, dżemów, marmolad i innych i przetworów. Oto kilka receptur na wykorzystanie czarnego bzu w swojej kuchni: Przepis na nalewkę z owoców czarnego bzu Składniki: 4 szklanki owoców czarnego bzu, umytych i przebranych 2 szklanki cukru 1 łyżeczka skórki z cytryny 2 łyżki soku z cytryny 1 szklanka wody 3 szklanki wódki Wykonanie: Owoce zasyp cukrem, rozgnieć w misce i odstaw na godzinę. Dodaj skórkę i sok z cytryny. Całość przełóż do czystego dwulitrowego naczynia, dodaj wodę i wódkę. Szczelnie zamknij i odstaw na miesiąc w chłodne, zacienione miejsce i wstrząsaj od czasu do czasu. Po tym okresie odcedź owoce na sicie, a nalewkę przelej do czystego naczynia, odstaw na tydzień, a następnie zlej lub przefiltruj. Zamknij szczelnie butelkę i pozwól dojrzewać trunkowi przez miesiąc. Na zdrowie! Rozwiń Przepis na dżem z owoców czarnego bzu Składniki: 800 g owoców czarnego bzu 200 g cukru 100 ml wody Wykonanie: Owoce oberwij z gałązek przy pomocy widelca, przebierz i opłucz. Przełóż do garnka, nalej wody i gotuj bez przykrycia przez 10 minut. Po tym czasie zmiksuj blenderem do gładkiej konsystencji, wsyp cukier i gotuj na wolnym ogniu przez 15 minut mieszając od czasu do czasu. Gorący dżem przełóż do czystych i wyparzonych słoików, zakręć, odwróć do góry dnem i pozostaw do wystygnięcia. Przechowuj w chłodnym i zaciemnionym miejscu. Smacznego! Rozwiń Przepis na koktajl z sokiem z czarnego bzu Składniki: 100 ml soku z czarnego bzu 1 jabłko 1 banan ½ awokado 100 ml wody Wykonanie: Wszystkie składniki dokładnie zblenduj. Pij na zdrowie! Rozwiń Przepis na galaretkę z kwiatów czarnego bzu Składniki: 25 kwiatostanów dzikiego bzu 100 ml soku z cytryny 800 ml wody 500 g cukru żelującego 2: 1 Wykonanie: Kwiatostany otrzep z zanieszczyszczeń. Kwiatki odetnij z łodyżek, włóż do garnka i zalej wodą i sokiem z cytryny. Całość wymieszaj, przykryj i odstaw na noc. Następnego dnia dodaj cukier żelujący, wymieszaj i gotuj przez 3 minuty (lub według instrukcji na opakowaniu cukru) ciągle mieszając. Gotową mieszankę przecedź i przelej do słoików. Mocno zakręć, odwróć do góry dnem na 10 minut i poczekaj do ostygnięcia. Smacznego! Rozwiń Przepis na kruche ciastka z kwiatami czarnego bzu Składniki: 2½ szklanki mąki 200 g masła 1 żółtko 4 łyżki cukru 1 opakowanie cukru waniliowego kwiaty oberwane z 4 baldachów czarnego bzu Wykonanie: Zagnieć ciasto ze wszystkich składników, owiń w folię i włóż na godzinę do lodówki. Po tym czasie rozwałkuj ciasto na grubość około 4 mm i powycinaj foremką ciastka. Następnie przełóż je na blachę wysmarowaną tłuszczem i posypaną bułką tartą. Piecz do zarumienienia przez około 10 – 15 minut w temperaturze 200 ℃. Smacznego! Rozwiń.