Witamina E – jej historia, funkcje i lecznicze właściwości

Toksyferol, również znane jako witamina E, jest jednym z najważniejszych przeciwutleniaczy, które zapobiega procesowi starzenia się organizmu. Jest to związek chemiczny, który jest częścią koenzymów i enzymów białkowych, dzięki którym funkcjonowanie organizmu jest możliwe. Jednak w rezultacie niewłaściwej diety, zaburzeń wchłaniania lub przyjmowania stymulantów takich jak kofeina, nikotyna czy leki, może dojść do niedoboru witamin, w tym witaminy E. Skutkiem hipowitaminozy (niedoboru) są chroniczne zmęczenie, osłabiona odporność, ból mięśni i stawów, kruchość ścian naczyń krwionośnych, apatia lub zmiany skórne.

Historia witaminy E rozpoczęła się w latach 20. XX wieku, kiedy uczeni odkryli w oleju pszenicznym substancję, która jest niezbędna do rozmnażania się szczurów. Podczas trwania prób, pomimo stosowania pełnowartościowego pożywienia, które było wzbogacone o witaminy A, B, C i D, zwierzęta wciąż nie mogły mieć potomstwa. Dr H. Evans i K. Bishop odkryli, że dopiero dodanie do pożywienia całych ziaren pszenicy, a w szczególności jej zarodków, prowadzi do zapłodnienia u zwierząt. Na podstawie tych badaniach postawiona została hipoteza o istnieniu nowej witaminy, której nazwa została oznaczona kolejną literą alfabetu. Witamina E jest czynnikiem, który chroni przed bezpłodnością i zaburzeniami procesu rozmnażania się. Jej nazwa tokoferol bierze się z połączenia dwóch greckich słów: tokos - potomstwo i phero - rodzę, niosę. Obecnie lekarze są zdania, że witamina E jest źródłem życia, witalności, energii, radości, chęci do życia oraz stanowi ochronę przed bezpłodnością.

Witamina E jest złożona z substancji chemicznych organicznych, w tym tokoferoli (alfa, beta, gamma, delta, epsylon, neta, eta, theta) oraz tokotrienoli (alfa i inne). Obie grupy posiadają zarówno cechy chemiczne, jak i fizyczne. Należą one do grupy witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, pochodzenia roślinnego, z podobną strukturą chemiczną. Ważne jest, aby zauważyć, że są one odporne na wysokie temperatury, ale jednocześnie są niezwykle niestabilne podczas mrożenia, długiego przechowywania, wystawienia na powietrze i naświetlania słońcem. Witamina E traci swoje lecznicze właściwości pod wpływem tlenu, nadtlenków, metali ciężkich, żelaza oraz utlenionych tłuszczów. Substancje, które zwiększają absorbencję witaminy E, to witaminy (A, C oraz witaminy z grupy B), mangan, selen, fosfor oraz nienasycone kwasów tłuszczowych NNKT. Jednak istnieją środki, które powodują pogorszenie absorpcji, w tym siarczan żelaza, środki przeczyszczające, estrogeny, hormony tarczycy oraz leki antykoncepcyjne. Należy pamiętać, że ilość potencjalna witaminy E jest ograniczona i jest ona w dużej mierze zależna od jej aktualnego stężenia w mieszaninie pokarmowej. Nie należy pochłaniać losowej ilości witaminy, a jej poziom absorpcji zależy od aktualnie przyjmowanej dawki. Im większa dawka tokoferolu, tym mniejszy procent absorbującej witaminy. Ponadto, palenie papierosów może obniżyć poziom witaminy E w organizmie.

Witamina E, znana również jako tokoferol, pełni niezwykle istotną rolę w naszym organizmie. Jej głównym zadaniem jest działanie przeciwutleniające. Właśnie ta właściwość sprawia, że witamina E uważana jest za jeden z najlepszych naturalnych przeciwutleniaczy. Poprzez neutralizację wolnych rodników chroni komórki przed uszkodzeniami spowodowanymi utlenianiem, co prowadzi do spowolnienia procesów starzenia się komórek. Ponadto witamina E wspiera układ krążenia, zmniejszając ryzyko chorób serca i naczyń krwionośnych. Ma także wpływ na poprawę płodności u mężczyzn oraz wspiera funkcjonowanie układu odpornościowego. Warto wspomnieć, że witamina E odgrywa również rolę w leczeniu nowotworów, choć nie jest substancją antykarcynogenną.

Ze względu na fakt, że witamina E jest wytwarzana wyłącznie w roślinach, jest ona głównie dostępna tam. Jednakże na rynku można znaleźć produkty zwierzęce, w których jest ona przechowywana. Roślinne źródła witaminy E to: oleje roślinne (słonecznikowe, rzepakowe, orzechowe, kukurydziane), margaryny, orzechy (migdały, orzechy włoskie i ziemne), nasiona, całe ziarna zbóż, kiełki pszenicy, liściaste warzywa zielone (kapusta, szpinak, sałata, brukselka) oraz dodatki warzywne (marchewka, czosnek). Zwierzęce źródła witaminy E to: wątroba, jaja, mleko. Z powodu swoich właściwości przeciwutleniających naturalna witamina E jest stosowana jako dodatek do żywności (E306). Tokoferole syntetyczne są używane pod numeracją E307-309. Najlepiej wchłania się witaminę E, przyjmując ją od 30 minut do 1 godziny przed posiłkiem, ale nie na pusty żołądek. W żołądku musi znajdować się nawet niewielka ilość tłuszczu, w którym witamina będzie mogła się rozpuścić. Należy również uważać, aby nie przyjmować leków zawierających żelazo lub produktów żywnościowych bogatych w ten pierwiastek, ponieważ takie środowisko niszczy witaminę E.