Patofizjologia dolnego zwieracza przełyku (LES) i czynniki wyzwalające refluks
Spadek napięcia spoczynkowego dolnego zwieracza przełyku (LES) pozwala na kontakt agresywnego kwasu solnego i pepsyny z nieprzystosowanym nabłonkiem płaskim przełyku, wywołując zgagę i stan zapalny:
- Czynniki obniżające napięcie LES: Tłuszcze zwierzęce, czekolada (teobromina), mięta pieprzowa (mentol), alkohol oraz kofeina bezpośrednio rozluźniają mięśniówkę gładką LES.
- Drażnienie chemiczne i opóźnienie opróżniania: Owoce cytrusowe, pomidory i ostre przyprawy (kapsaicyna) drażnią nocyceptory śluzówki, natomiast posiłki obfite i tłuste spowalniają motorykę żołądka, podnosząc ciśnienie śródbrzuszne.
Fitoterapia osłonowa: prawoślaz, siemię lniane i alginiany
Naturalna ochrona mechaniczna pozwala na regenerację nabłonka przełyku i zmniejszenie zależności od inhibitorów pompy protonowej (IPP):
- Macerat z siemienia lnianego i prawoślazu: Śluzy polisacharydowe powlekają ścianę przełyku i żołądka lepką, ochronną warstwą buforującą kwas i łagodzącą ból. Macerat przygotowuje się na zimno (1 łyżka nasion lub korzenia na szklankę letniej wody, odstawić na 2–3 godziny).
- Alginiany (ekstrakty z alg brunatnych): Po kontakcie z kwasem żołądkowym tworzą obojętną mechanicznie tratwę żelową pływającą na powierzchni treści pokarmowej, fizycznie blokującą cofanie się kwasu do przełyku.
Zasady higieny posiłków i 7-dniowy jadłospis antyrefluksowy
Wdrożenie odpowiednich nawyków okołoposiłkowych diametralnie zmniejsza częstość incydentów refluksowych:
- Złote zasady: Spożywaj 4–5 mniejszych objętościowo posiłków dziennie; nie kładź się przez minimum 2–3 godziny po jedzeniu; unoś wezgłowie łóżka o 15–20 cm; unikaj ciasnej odzieży uciskającej jamę brzuszną.
- Struktura jadłospisu na 7 dni: Jadłospis bazuje na produktach gotowanych na parze, chudym drobiu, rybach dorszowatych, płatkach owsianych, kaszy jaglanej, pieczonych warzywach korzeniowych (marchew, dynia, cukinia) oraz dojrzałych bananach i melonach. Eliminacji podlegają smażone potrawy, owoce cytrusowe, napoje gazowane, kawa i surowa cebula z czosnkiem.
Jak złagodzić refluks domowymi sposobami?
Objawy refluksu można złagodzić domowymi sposobami.. Należą do nich:
chude mleko – łagodzi zgagę poprzez neutralizację kwasu żołądkowego; szklanka wody – rozcieńcza kwas żołądkowy, przez co łagodzi objawy zgagi.. Napary ziołowe – z rumianku, który ma działanie rozkurczowe, prawoślazu i siemienia lnianego osłaniających błonę śluzową przełyku i żołądka, korzenia lukrecji gładkiej mającego właściwości odbudowujące błonę śluzową przełyku i żołądka oraz imbiru, który jest antyoksydantem.. Należy jednak pamiętać że powinny być to napary słabe, parzone znacznie krócej niż proponuje producent na opakowaniu.. Gotowy napar powinien mieć barwę słomkową.. Kminek – dodawany do potraw ma działanie przeciwzapalne, a także regulujące trawienie i wydzielanie soku żołądkowego.. Migdały – ale wyłącznie w formie rozdrobnionej do pyły i tylko w sytuacji jeśli je dobrze tolerujemy.. Ponadto należy zrezygnować z wszelkiego rodzaju używek oraz pozycji leżącej przez minimum dwie godziny po posiłku.. Warto też zmodyfikować swoją dietę oraz styl życia (z siedzącego na umiarkowanie aktywny, unikanie sytuacji stresowych).. Czytaj więcej: Domowe sposoby na refluks – nie tylko zioła!
Przykładowe dania przy refluksie
Przedstawiamy przykładowe pomysły na dania, które można przyrządzić na konkretne posiłki dla osób z chorobą refluksową:
Śniadanie a dieta refluksowa
kasza manna na chudym mleku 1, 5% z dodatkiem musu mango; owsianka na wodzie z dodatkiem rozdrobnionej i obranej ze skórki moreli i banana; chleb pszenny z twarogiem i napar z rumianku; chleb pszenny z pastą z tuńczyka w sosie własnym i kawą bezkofeinową; chleb pszenny z mozzarellą light i liściem sałaty plus słaby napar herbaty słodzony stewią; omlet smażony na suchej patelni lub dwa jajka na miękko z kromką pieczywa pszennego i kubkiem kawy bezkofeinowej; kajzerka z chudą wędliną i naparem ziołowym; chleb pszenny z dżemem z dozwolonych owoców i kubkiem kawy bezkofeinowej na chudym mleku.. Co na obiad z refluksem? Gotowane ziemniaki z dorszem i duszoną marchewką; mintaj w jogurcie i ziemniak pieczony; kasza jęczmienna z duszonym gulaszem z cielęciny i warzyw; pieczona cukinia nadziewana mielonym mięsem z indyka; pieczony schab z jabłkiem i ziemniakami; pieczone udko kurczaka bez skóry i kasza kukurydziana delikatnie skropiona oliwą z oliwek z dodatkiem gotowanej marchewki; pieczone ziemniaki, seler, marchewka, pietruszka z gotowanym mięsem indyka; kurczak duszony z mango i ananasem; klopsy z mięsa mielonego (bez skóry), drobiowego i ryżu, kopytka; krupnik.. Co jeść na kolację przy refluksie? Kisiel owocowy; pianka z jogurtu i galaretki owocowej bez cukru; budyń śmietankowy na chudym mleku; kasza manna, kukurydziana lub owsianka na chudym mleku; ryż gotowany z musem jabłkowym i jogurtem; chudy twaróg z jogurtem i kajzerką; kluski lane; ugotowany makaron pszenny na chudym mleku lub z jogurtem; zupa krem z dozwolonych warzyw; sałatka owocowa: banan, mango, morela, jabłko z dodatkiem jogurtu; galaretka z owocami; jogurt naturalny z owocami.
Dieta refluksowa – przykładowy jadłospis na trzy dni
Dzień 1
I śniadanie Jajecznica Białka jaj 3 szt Chleb pszenny 1-2 kromki
II śniadanie Kanapka z pastą jajeczną Kajzerka 1 szt Jajko 1 szt Jogurt naturalny 150 ml
Obiad Dorsz zapiekany z kaszą jaglaną i buraczkami Dorsz świeży 200g Kasza jaglana (pół woreczka) Buraczki 100g
Podwieczorek Jabłko pieczone z ryżem i cynamonem Ryż 100g Jabłko 1 szt Cynamon szczypta
Kolacja Omlet na słodko Białka jaj 3 szt Mąka pszenna 3 łyżki Banan 1 szt
Dzień 2
I śniadanie Kanapki z twarożkiem Chleb pszenny 2 kromki Twaróg chudy 100g Jogurt naturalny 100 ml
II śniadanie Koktajl jabłkowo-truskawkowy Szklanka jogurtu Truskawki mrożone (garść) Jabłko 1 szt Miód łyżka
Obiad Cukinia faszerowana kaszą Cukinia 1szt Kasza jaglana (pół woreczka) Filet z kurczaka 100g
Podwieczorek Grzanki z dżemem Chleb pszenny 2 kromki Dżem 100% owoców
Kolacja Makaron z truskawkami Makaron 150g Truskawki mrożone (szklanka) Jogurt naturalny 100g
Dzień 3
I śniadanie Placki z kaszy manny Kasza manna 150g Białko jaja 1 szt Miód 2 łyżeczki Przyprawa do piernika (szczypta)
II śniadanie Kanapki z wędliną i warzywami Chleb pszenny 2 kromki Masło 5g Sałata 2 liście Chuda wędlina 2 plastry
Obiad Naleśniki z serem i owocami Mleko 100 ml Woda 100 ml Jajo 1 szt.. Ksylitol 1 łyżka Mąka pszenna (do ustalenia konsystencji) Nadzienie Ser twarogowy chudy 200g Jogurt naturalny mały 1 szt.. Cukier waniliowy 0,5 szt. Brzoskwinie w puszce kilka
Podwieczorek Budyń z kaszy jaglanej Kasza jaglana 100g Banan 1 szt
Kolacja Sałatka z kurczakiem, jajkiem i brokułem Filet z kurczaka (100g) Brokuł Jajko na twardo 1 szt Sałata.
Dieta refluksowa – przepisy
Przepis na krupnik z kaszy jęczmiennej Składniki: Kasza jęczmienna – 100 g Marchew 1 szt Pietruszka 1 szt Seler 1 szt Ziemniaki 3 szt Natka pietruszki Wykonanie: Ziemniaki obrać i pokroić w drobną kostkę.. Pozostałe warzywa zetrzeć na tarce.. W garnku zagotować wodę, dodać wcześniej przygotowane warzywa i gotować do miękkości.. Kaszę opłukać, wsypać do wrzącej osolonej wody, ugotować i dodać do garnka z warzywami.. Doprawić i na koniec dodać posiekaną natkę pietruszki.. Rozwiń
Przepis na pulpety wołowe z warzywami Składniki: Mielona wołowina 500 g Jajo 1 szt.. Bułka 1 szt.. Marchew 4 szt. Pietruszka 2 szt. Seler ½ szt.. Woda 100 ml Oliwa 1 łyżka Przyprawy: ziele angielskie, liść laurowy Wykonanie: Warzywa obrać i zetrzeć na tarce.. W rondlu zagotować wodę z oliwą i przyprawami.. Dodać marchew, pietruszkę i seler.. Dusić do miękkości kontrolując ilość wody.. Mięso wymieszać w misce, dodać jajo, namoczona bułkę i lekko doprawić.. Formować kuleczki i ugotować na parze.. Na talerzu ułożyć warzywa a na nich pulpety, można podawać z ryżem.. Rozwiń
Przepis na biszkopt z truskawkową masą jogurtową Skład: Jaja 4 szt.. Mąka pszenna ½ szkl.. Mąka ziemniaczana ¼ szkl.. Cukier puder 3 łyżki Proszek do pieczenia 1 łyżeczka Truskawki mrożone Galaretki truskawkowe 2 szt.. Jogurt naturalny 300ml Wykonanie: Żółtka oddzielić od białek.. Białka ubić na sztywno i dodać cukier puder, a następnie po jednym żółtku.. Mąki wymieszać z proszkiem i dodać do masy jajecznej powoli mieszając.. Ciasto wylać na blachę wyłożoną papierem do pieczenia.. Piec około 30 minut w temperaturze 170°C.. Rozmrożone truskawki odcedzić od zalewy i zmiksować przy pomocy blendera.. Zalewę zagotować (uzupełnić wodą do objętości 400ml) i w niej rozpuścić dwie galaretki.. Ostudzić.. Do zimnej galaretki dodać jogurt i dobrze wymieszać.. Tężejącą masę wylać na biszkopt i wstawić do lodówki.. Rozwiń
Przepis na krem czekoladowy Składniki: 1 duży batat 1 duża marchew 1 duży banan 1 łyżka oleju kokosowego łyżka miodu Wykonanie: Batata i marchew ugotować.. Wszystkie składniki zblendować na gładką masę.. Przełożyć do miseczki i chłodzić w lodówce najlepiej kilka godzin.. Można podawać z pieczywem.. Rozwiń.
Masz więcej pytań? Odpowiadamy
Czy siemię lniane pomaga na refluks? Spożywanie siemienia lnianego przy refluksie jest zalecane.. Łagodzi zgagę, działa osłonowo na ściany żołądka i przełyku.. Stosuje się go jednak jako wspomaganie tradycyjnego leczenia, a nie zamiast.. Czy miód jest dobry na refluks żołądkowy? Miód łagodzi objawy choroby, a także zapobiega utlenianiu się wolnych rodników, które są przyczyną degeneracji komórek przełyku.. Jakie zupy można jeść przy refluksie? Przede wszystkim zaleca się spożywanie zup delikatnych, bez dodatku ostrych przypraw i dużej ilości soli.. Mogą to być zupy warzywne, przede wszystkim z delikatnych warzyw, np.. marchwianka, ziemniaczana, z cukinii. Można je również gotować na wywarach z chudego mięsa.. Istotna jest również ich gęsta konsystencja, którą zapewni np.. zupa krem lub krupnik. Jakie słodycze można jeść przy refluksie? Nie powinno się jadać słodyczy przy chorobie refluksowej, szczególnie jeśli jej przyczyną jest nadwaga lub otyłość.. Jeżeli pacjent ma silną chęć na słodkie, może posilić się sucharem lub biszkoptem, a także, jak podaje Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej galaretką owocową lub kisielem bez cukru, jogurtem z owocami oraz przecierami owocowymi bez cukru.. W przypadku, gdy pacjent słodzi kawę lub herbatę, powinien cukier zamienić na słodziki, np.. Ksylitol, erytrol i stewię.. Co pić zamiast kawy przy refluksie? Najlepszym napojem w tej chorobie jest czysta, niegazowana woda.. Można pić również słabe napary ziołowe, owocowe, rozcieńczone soki, a także kawę bezkofeinową.. Czy kisiel jest dobry na refluks? Kisiel podobnie, jak siemię lniane, ze względu na swoją konsystencję działa osłonowo na ściany żołądka i przełyku oraz łagodzi objawy choroby refluksowej przełyku.. Czy płatki owsiane można jeść na refluks? Tak, można.. Ugotowane płatki (najlepiej błyskawiczne) dzięki swojej lepkiej i gęstej konsystencji działają osłonowo na ściany żołądka i przełyku.. Czy przy refluksie można jeść nabiał? Tak, aczkolwiek zalecany jest ten o obniżonej wartości tłuszczu, czyli na przykład mleko od 0, 5 do 1, 5%, chudy twaróg, naturalny jogurt.. Bibliografia:
A. Świdnicka-Siergiejko i wsp.. , „Postępowanie diagnostyczno‑terapeutyczne w chorobie refluksowej przełyku „, [w] Medycyna Praktyczna, 6/2022, 38-74, [online] https: //ptg-e.. org. Pl/wp-content/uploads/2022/07/wytyczne_ptge2022_choroba_refluksowa_przelyku.. Pdf, [dostęp 03.. 09. 2024]. )) ((E. Małecka Panas, akt.. M. Wiercińska, „Choroba refluksowa przełyku (refluks): przyczyny, objawy i leczenie „, [online] https: //www.. mp. Pl/pacjent/gastrologia/choroby/przelyk/50731, choroba-refluksowa-przelyku-refluks-przyczyny-objawy-i-leczenie, [dostęp 03.. 09. 2024] [ ↩ ] National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Sideases, „Acid Reflux (GER & GERD) in Adults „, [online] https: //www.. niddk. nih. Gov/health-information/digestive-diseases/acid-reflux-ger-gerd-adults, [dostęp 03.. 09. 2024] [ ↩ ] dr Anna Małgorzata Taraszewska, dr Katarzyna Wolnicka, mgr Joanna Jaczewska-Schuetz, e-book „Gdy dokucza zgaga „, Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowe, Warszawa 2023, [online] https: //ncez.. pzh. gov. Pl/wp-content/uploads/2023/12/Zalecenie-zywieniowe-w-chorobie-refluksowej-przelyku.. Pdf, [dostęp 03.. 09. 2024] [ ↩ ][ ↩ ][ ↩ ][ ↩ ][ ↩ ][ ↩ ][ ↩ ][ ↩ ][ ↩ ][ ↩ ][ ↩ ][ ↩ ][ ↩ ][ ↩ ][ ↩ ][ ↩ ][ ↩ ][ ↩ ][ ↩ ][ ↩ ][ ↩ ][ ↩ ] Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, „Choroba refluksowa przełyku – zalecenia i jadłospis „, [online] https: //ncez.. pzh. gov. Pl/choroba-a-dieta/choroba-refluksowa-przelyku-zalecenia-i-jadlospis/, [dostęp 03.. 09. 2024] [ ↩ ][ ↩ ][ ↩ ][ ↩ ] Janik A.. i wsp. , „Problemy nauk medycznych dawniej i dziś „, wyd.. ArchaeGraph, Łódź 2021, s.. 27-44, [online] https: //www.. archaegraph. Pl/lib/l231bv/Ksiega_nauki-medyczne_ebook-ktker37i.. Pdf, [dostęp 03.. 09. 2024] [ ↩ ][ ↩ ] American College of Gastroenterology, „Acid Reflux / GERD Overview „, [online] https: //gi.. Org/topics/acid-reflux/, [dostęp 03.. 09. 2024] [ ↩ ][ ↩ ][ ↩ ][ ↩ ] Thomas V.. K. Herregods, MD; Froukje B. van Hoeij, MD; Jacobus M. Oors; Albert J. Bredenoord, MD, PhD; and André J.. P. M. Smout, MD, PhD, " Effect of Running on Gastroesophageal Reflux and Reflux Mechanisms ", [w] American Journal of Gastoenterology [online] https: //gi.. Org/2016/04/12/ajg-first-study-of-running-on-gastroesophageal-reflux/, [dostęp 03.. 09. 2024])) ((Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, " Choroba refluksowa przełyku – zalecenia i jadłospis ", [online] https: //ncez.. pzh. gov. Pl/choroba-a-dieta/choroba-refluksowa-przelyku-zalecenia-i-jadlospis/, [dostęp 03.. 09. 2024] [ ↩ ] E.. Małecka Panas, akt.. M. Wiercińska, „Choroba refluksowa przełyku (refluks): przyczyny, objawy i leczenie „, [online] https: //www.. mp. Pl/pacjent/gastrologia/choroby/przelyk/50731, choroba-refluksowa-przelyku-refluks-przyczyny-objawy-i-leczenie, [dostęp 03.. 09. 2024] [ ↩ ][ ↩ ] Harvard Health Publishing, „GERD diet: Foods to avoid to reduce acid reflux „, July 31, 2023, [online] https: //www.. health. harvard. Edu/diseases-and-conditions/gerd-diet-foods-to-avoid-to-reduce-acid-reflux, [dostęp 03.. 09. 2024] [ ↩ ][ ↩ ][ ↩ ][ ↩ ][ ↩ ][ ↩ ][ ↩ ] World Gastroenterology Organisation (WGO), Global Guardian of Digestive Health.. Serving the World, [online] https: //www.. worldgastroenterology. Org/guidelines/gastroesophageal-reflux-disease, [dostęp 13.. 09. 2024] [ ↩ ][ ↩ ] Wai-Kit Lo, Walter W Chan, " Proton pump inhibitor use and the risk of small intestinal bacterial overgrowth: a meta-analysis ", [w] Clin Gastroenterol Hepatol, May 2013, [online] https: //pubmed.. ncbi. nlm. nih. Gov/23270866/, [dostęp 13.. 09. 2024] [ ↩ ].