Najważniejsze fakty w pigułce
Codziennie, magazyn "U.S. News" publikuje ranking dostępnych na rynku planów odżywiania. Od lat za najlepsze uważane są diety śródziemnomorska, DASH oraz fleksitariańska. Ich skuteczność została potwierdzona przez wielu badaczy i liczba zwolenników wciąż rośnie. Mimo to, na liście nie mogło zabraknąć sposobów żywienia, które są zdecydowanie mniej korzystne dla zdrowia, ale są stosowane ze względu na obietnice twórców dotyczące szybkich efektów. Jednym z ostatnich miejsc w rankingu (21. na 24) zajmuje plan żywieniowy Optavia, który w Polsce nie zdobył jeszcze większej popularności, ale w Stanach Zjednoczonych zrobił wrażenie. Jego ocena według magazynu "U.S. News" to 1,8/5, podczas gdy dieta śródziemnomorska osiągnęła wynik 4,6/5.
Program odżywczy Optavia – co to takiego?
Optavia Diet to program odżywczy opracowany przez firmę Medifast Inc. w 2017 roku. Jego celem jest pomoc ludziom w rozwijaniu zdrowych nawyków żywieniowych oraz ich utrzymywaniu przez długi czas. Program składa się z czterech elementów: gotowych posiłków, indywidualnego treningu, społeczności i systemu zachęcającego do zdrowych nawyków. Uczestnicy, którzy pragną schudnąć, otrzymują gotowe posiłki od firmy, a także indywidualne wsparcie i doradztwo od prywatnego trenera. Co więcej, mogą dołączyć do społeczności, która jest rodzajem grupy wsparcia, w której mogą dzielić się swoimi doświadczeniami i nawzajem pomagać sobie w osiągnięciu celów. Jednak, mimo że program ten wydaje się ciekawy, nie wszyscy są przekonani o jego skuteczności. Niektórzy twierdzą, że dieta ta jest zbyt ograniczona, a gotowe posiłki nie są wystarczające dla osób o bardziej aktywnym trybie życia.
Jak to działa w praktyce?
W praktyce, proces ten dzieli się na dwa etapy: redukcję wagi oraz utrzymanie uzyskanych efektów. W pierwszym etapie poleca się spożywać 800-1000 kalorii dziennie przez około 12 tygodni. W modelu standardowym zaleca się spożywanie 5 posiłków zakupionych od producenta co około 23 godziny oraz włączenie jednego posiłku przygotowanego w domu. Posiłek przygotowany samodzielnie powinien zawierać 140-200g mięsa lub ryby o niskiej zawartości tłuszczu. W przypadku silnego głodu można także skorzystać z pół szklanki gelatyny, 3 łodyg selera naciowego i orzechów. Ilość spożywanych węglowodanów nie powinna przekraczać 100 g na dobę. Preferowane metody obróbki termicznej to gotowanie, gotowanie na parze, duszenie i pieczenie. W jadłospisie powinny znaleźć się ryby przynajmniej dwa razy w tygodniu, aby dostarczyć odpowiednią ilość kwasów tłuszczowych omega-3. Zaleca się także wprowadzenie przynajmniej 30 minut aktywności fizycznej dziennie. Po 12 tygodniach następuje etap utrzymania efektów, podczas którego liczba kalorii zwiększa się do 1550. Wtedy można wprowadzić do diety produkty pełnoziarniste, niskotłuszczowe produkty mleczne lub owoce, a optymalny plan na tym etapie to 3 gotowe posiłki Optavia i 3 posiłki przygotowane samodzielnie. (M. Miller, 2021).
Czy są jakieś koszty związane z dietą Optavia?
Na stronie internetowej diety Optavia można nabyć bezpośrednio produkty stworzone przez firmę Medifast Inc. Dla zalecanego planu żywieniowego 5 & 1, koszt zestawu, który wystarczy na ponad 3 tygodnie i składa się z 119 posiłków, wynosi 395,25 $, co daje około 1660 złotych. Oczywiście należy dodać do tego koszty przygotowywanych samodzielnie potraw. Można także zdecydować się na stworzenie indywidualnego zestawu, jednak wtedy koszty będą znacznie wyższe. Aby jednak osiągnąć przewidywane rezultaty, należy ponieść dodatkowe wydatki w wysokości 199 $ (około 835 złotych), ponieważ takie pakiet zapewnia dostęp do planu żywieniowego, platform online, społeczności Optavia oraz możliwość współpracy z trenerem. W 2021 roku przeciętny Polak wydawał miesięcznie 1316 złotych, z czego 27% (355 złotych) przeznaczał na żywność (GUS 2022). Widać więc, że nie jest to dieta, którą może sobie pozwolić każdy.
Moc programu Optavia
Główną wadą i zagrożeniem programu Optavia jest jego wysoki stopień przetworzenia i monotonia. Opieranie diety na gotowych posiłkach w proszku, batonach i koktajlach nie uczy pacjenta prawidłowych nawyków żywieniowych ani samodzielnego bilansowania posiłków ze świeżych produktów. Po zakończeniu etapu redukcji i powrocie do tradycyjnego jedzenia ryzyko wystąpienia efektu jo-jo jest niezwykle wysokie.
Czy istnieje ryzyko związane z wykorzystaniem programu żywieniowego?
Pomimo twierdzeń twórców, że ich dieta prowadzi do powolnych zmian, ich plan sugeruje coś całkowicie odmiennego. Spożywanie 800–1000 kalorii dziennie pozwala na bardzo szybką redukcję masy ciała, jednak może prowadzić do równie szybkiego efektu yo-yo. Podstawowa przemiana materii (PPM), czyli ilość energii potrzebna do utrzymania podstawowych funkcji życiowych, dla kobiety ważącej 50 kg wynosi około 1200 kcal. Jeśli ilość spożytych kalorii jest niższa od PPM, może to prowadzić do poważnego niedożywienia i wielu problemów zdrowotnych, a także do utraty głównie beztłuszczowej masy ciała. Kolejnym problemem jest rodzaj proponowanych posiłków. Danie w postaci proszku, który został rozpuszczony w wodzie, nie może zastąpić prawdziwego, przygotowanego samodzielnie posiłku. Ponadto, produkty te mogą zawierać różnego rodzaju konserwanty i substancje, które nie są koniecznie korzystne dla zdrowia. Takie pożywienie nie jest wystarczająco przebadane, co utrudnia przewidzenie długoterminowych skutków spożywania.
Podsumowanie
Dieta Optavia jest sposobem odżywiania, który z pewnością przyciąga swoim obietnicom szybkich efektów i redukcji masy ciała. W rzeczywistości, na pierwszy rzut oka cały program wydaje się być starannie przemyślany i profesjonalnie przygotowany. Jednak w naszych ciągle zmęczonych i pośpiesznych czasach, gotowe rozwiązania oparte na rozpuszczaniu proszków w wodzie, łatwo znajdują swoich zwolenników. Niestety, takie modele odżywiania są związane z licznymi negatywnymi skutkami, a co jest równie ważne - nie zapewniają one długoterminowych rezultatów. Dlatego też zaleca się unikanie takich rozwiązań i zamiast tego wybieranie zdrowej, zrównoważonej diety, opartej na pełnoziarnistych produktach, owocach, warzywach oraz dobrych źródłach białka i tłuszczów.