Optymalna masa ciała w okresie ciąży – jak unikać nadmiernego przyrostu wagi bez ryzyka dla zdrowia matki i dziecka?

Niedobór kalorii i restrykcje węglowodanowe w czasie ciąży prowadzą do wzmożonej ketogenezy i obecności ciał ketonowych w krwiobiegu, co może negatywnie wpływać na rozwój układu nerwowego dziecka. Niedostateczna podaż energii wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wewnątrzmacicznego zahamowania wzrostu płodu (IUGR), niskiej masy urodzeniowej oraz przedwczesnego porodu. Z tego względu celem opieki dietetycznej w ciąży nigdy nie jest redukcja wagi, lecz kontrola tempa jej fizjologicznego przyrostu.

Rekomendowany całkowity przyrost masy ciała zależy od wyjściowego wskaźnika masy ciała (BMI) sprzed ciąży:

• Niedowaga (BMI < 18,5): zalecany przyrost 12,5–18 kg;
• Masa ciała prawidłowa (BMI 18,5–24,9): zalecany przyrost 11,5–16 kg (ok. 1,5–2 kg w I trymestrze, następnie ok. 0,4–0,5 kg/tydzień);
• Nadwaga (BMI 25,0–29,9): zalecany przyrost 7–11,5 kg (ok. 0,2–0,3 kg/tydzień);
• Otyłość (BMI ≥ 30,0): zalecany przyrost 5–9 kg.

Mit o „jedzeniu za dwoje” należy zastąpić zasadą „jedzenia dla dwojga”. Zapotrzebowanie kaloryczne w I trymestrze niemal nie wzrasta, w II trymestrze zwiększa się o około 360 kcal, a w III trymestrze o około 475 kcal dziennie. Podstawą diety powinny być pełnoziarniste produkty zbożowe o niskim indeksie glikemicznym, warzywa bogate w kwas foliowy, chude źródła białka oraz kwasy DHA z tłustych ryb morskich. Umiarkowana aktywność fizyczna, taka jak spacery, pływanie czy joga prenatalna, doskonale stabilizuje glikemię i zapobiega nadmiernemu przyrostowi wagi.