Biały cukier i jego alternatywy

Cukier biały, znany również jako stołowy, jest efektem połączenia glukozy i fruktozy. Jest to najpopularniejszy rodzaj produktu słodzącego, który niestety zbyt często spożywany jest w nadmiarze. Zgodnie ze statystykami Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) z 2020 roku, średnia jego podaż pod różnymi postaciami wynosiła aż 42,7 kg na osobę. W porównaniu z poprzednimi latami jest to wartość niższa, ale wciąż znacznie przekraczająca zalecane normy (GUS 2021). Nadmierne spożycie cukru prowadzi do wielu problemów zdrowotnych, m.in. do występowania nadwagi, otyłości, cukrzycy czy chorób układu krążenia. Cukier ma bezpośredni negatywny wpływ na organizm człowieka, podwyższa poziom ciśnienia tętniczego krwi i zaburza gospodarkę lipidową, co prowadzi do wzrostu poziomu trójglicerydów i cholesterolu LDL (tzw. „złego”) oraz spadku cholesterolu HDL (tzw. „dobrego”). Cukier biały jest szczególnie szkodliwy dla dzieci, podawanie im produktów będących jego źródłem może powodować nadpobudliwość ruchową oraz problemy z koncentracją, a to z kolei może przekładać się na wyniki w nauce. Ponadto cukier zwiększa ryzyko rozwoju próchnicy zębów. Dlatego warto ograniczyć jego spożycie, a jeszcze lepszym rozwiązaniem jest całkowite wyeliminowanie cukru z diety, poprzez stopniowe wykluczanie go z posiłków. W celu samokontroli warto sporządzać notatki. Z pomocą przychodzą także dostępne na rynku zamienniki cukru, których stosowanie pozwoli zadbać o zdrowie, m.in. poprzez zmniejszenie ryzyka nadwagi lub otyłości. Największą jednak zaletą produktów słodzących jest to, że w większości mają niewiele kalorii - ich wykorzystanie pozwoli obniżyć całodobowe spożycie energii.

To jest produkt stanowiący część naturalnych środków słodzących, który wpływa korzystnie na ludzki organizm. Ma on własności przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybicze, a także obniża ciśnienie krwi. Ponadto zmniejsza on poziom cholesterolu frakcji LDL i zwiększa poziom cholesterolu frakcji HDL. Zawiera bioaktywne składniki działające na rzecz zdrowia, takie jak stewiozydy, które ograniczają wchłanianie glukozy w jelicie cienkim, poprawiają insulinowrażliwość i wydzielanie insuliny. Indeks glikemiczny stewii wynosi 3 i jest ona 200-300 razy słodsza od cukru, dlatego zaleca się jej stopniowe wprowadzanie do organizmu. Dodatkowo nie posiada kalorii, co czyni ją świetnym wyborem dla osób chcących schudnąć lub mających problemy z nadwagą lub otyłością. Stewia jest odporna na wysoką temperaturę (do 200°C), więc może być stosowana podczas pieczenia. Należy jednak pamiętać, że produkty pieczone z dodatkiem stewii mają inny smak niż te z dodatkiem białego cukru, co może nie odpowiadać wszystkim.

– określany jako cukier brzozowy – cechuje się smakiem, wyglądem i poziomem słodkości podobnym do tradycyjnego białego cukru, jednak zawiera około 40% mniej kilokalorii w porównaniu z nim. Dzięki niskiemu indeksowi glikemicznemu może być wykorzystywany przez osoby z trudnościami z utrzymaniem równowagi węglowodanowej, a ze względu na niską liczbę kalorii – zaleca się go również w przypadku nadwagi lub otyłości.. Ponadto wykazuje udokumentowane korzyści zdrowotne zapobiegające próchnicy (M.. Kalemba-Drożdż 2018).. Jest doskonałą dodatkową substancją zarówno do słodzenia herbaty czy kawy, jak i do wypieków.. Należy pamiętać, że nadmierne spożycie ksylitolu może spowodować skutki przeczyszczające.. Zaleca się spożywać nie więcej niż 100 g dziennie.. EFSA uważa maksymalną bezpieczną dzienną dawkę za 0,5 g/kg masy ciała.. (C. Agostoni i wsp. 2011).

Ma podobny wygląd do tradycyjnego białego cukru, ale jest mniej słodki i posiada znacznie mniej kalorii. Jest świetnym zamiennikiem cukru w wyrobach cukierniczych, ponieważ znacząco obniża ich wartość energetyczną. Jego indeks glikemiczny wynosi 0, co oznacza, że nie wpływa na poziom cukru we krwi - dlatego jest idealny dla osób cierpiących na cukrzycę. Erytrytol wykazuje również działanie antyoksydacyjne. Nie jest przetwarzany w organizmie człowieka - jest wydalany wraz z moczem w niezmienionej formie. Można spożywać do 50 g tego słodzika dziennie, nie obawiając się żadnych negatywnych skutków.

Jego główny składnik jest sacharoza. Wielu ludzi uważa go za bardziej zdrową alternatywę dla tradycyjnego cukru. Jednakże, nie jest on polecany dla osób z zakłóconą tolerancją na węglowodany ze względu na wysoki indeks glikemiczny (65). Posiada jednak mniej kalorii (260 kcal/100 g) i zawiera pewne ilości polifenoli, które wykazują właściwości przeciwnowotworowe, przeciwzapalne oraz przeciwbakteryjne.

Jest to pochodna wytwarzana w trakcie produkcji cukru spożywczego. Jej wyjątkową cechą jest mroczna, ciemnobrązowa aż po czarną barwę. Zawiera około 40–50% sacharozy. W zależności od surowca, z którego została wytworzona, wyróżnia się melasę buraczaną i trzcinową. Nie zaleca się jednak tego zastępczego produktu dla wszystkich. Osoby chorujące na cukrzycę powinny go omijać ze względu na stosunkowo wysoki indeks glikemiczny (55) – znacznie lepszym rozwiązaniem będą substancje słodzące o niższym indeksie, takie jak erytrytol, stewia czy ksylitol.

Jest całkowicie produkowany z daktyli, dzięki czemu posiada takie same właściwości jak owoce. Charakteryzuje się wysokim poziomem cukrów prostych, dlatego zaleca się jego rozważne spożywanie. Jest również produktem bardzo wysokokalorycznym, ponieważ w 100 g znajduje się około 200 kcal. Sok daktylowy ma właściwości sprzyjające zdrowiu - działa przeciwbakteryjnie i przeciwnowotworowo (zawiera przeciwutleniacze i polifenole).

Głównymi składnikami są glukoza i fruktoza. On jest słodszy od cukru białego, ale nie wykazuje znacznej różnicy w kaloryczności. Należy zauważyć, że łyżeczka cukru waży około 6 g, podczas gdy miód - 12 g. Miód prezentuje szeroką gamę właściwości pożytecznych dla zdrowia. Dzięki zawierającym się w nim związkom, wykazuje działanie przeciwutleniające (M. Frontczak, B. Olas 2021). Jest także źródłem polifenoli, flawonoidów i karotenoidów. Najczęściej spotykany w Polsce jest miód lipowy, który przypisywany jest działania przeciwkaszlowe, wykrztuśne oraz przeciwgorączkowe (M. Bąkowska, K. Janda 2018).

Zastępowanie białego cukru innymi słodzikami przyniesie wiele pozytywnych skutków. Umożliwia to ograniczenie zbyt wysokiej ilości kalorii i zmniejszenie ryzyka wystąpienia wielu chorób, szczególnie tych, które mają podłoże metaboliczne. Należy jednak pamiętać, że nadmierne spożywanie polioli (takich jak erytrytol czy ksylytol), które są zawarte w słodzikach, może prowadzić do zakłóceń w pracy systemu pokarmowego, co może spowodować objawy takie jak niestrawność, biegunki lub wzdęcia.