Badania potwierdzają korzystny wpływ spożywania migdałów na frakcję "dobrego" cholesterolu HDL – aktualne ustalenia naukowe z 2024 roku

Lipoproteiny o wysokiej gęstości (HDL), potocznie nazywane „dobrym cholesterolem”, odgrywają fundamentalną rolę w ochronie układu sercowo-naczyniowego. Ich główną funkcją fizjologiczną jest realizacja procesu zwanego zwrotnym transportem cholesterolu (Reverse Cholesterol Transport, RCT). Cząsteczki HDL wychwytują nadmiar wolnego cholesterolu z komórek obwodowych – w tym ze ścian tętnic i makrofagów tworzących komórki piankowate w blaszkach miażdżycowych – i transportują go z powrotem do wątroby w celu wydalenia z żółcią.

Współczesna lipidologia kładzie jednak nacisk nie tylko na bezwzględne stężenie cholesterolu w cząsteczkach HDL (HDL-C), ale przede wszystkim na ich funkcjonalność biologiczną – zdolność do wypływu cholesterolu (Cholesterol Efflux Capacity, CEC) oraz właściwości przeciwzapalne i przeciwutleniające. Cząsteczki HDL bogate w apolipoproteinę A-I (ApoA-1) chronią śródbłonek naczyniowy przed stresem oksydacyjnym i hamują utlenianie lipoprotein LDL, zapobiegając inicjacji procesu aterogenezy.

Migdały (nasiona migdałowca zwyczajnego, Prunus dulcis) posiadają wyjątkowy skład odżywczy, który predestynuje je do roli żywności funkcjonalnej w prewencji kardiologicznej. Aż 50% masy migdała stanowią lipidy, z czego zdecydowaną większość tworzą korzystne jednonienasycone kwasy tłuszczowe (MUFA), przede wszystkim kwas oleinowy (18:1 cis-9), uzupełniony przez niezbędny wielonienasycony kwas linolowy (omega-6).

Migdały są również jednym z najbogatszych naturalnych źródeł alfa-tokoferolu – najbardziej aktywnej biologicznie formy witaminy E. Zaledwie jedna garść migdałów (ok. 30 g) pokrywa ponad 50% dobowego zapotrzebowania na ten potężny przeciwutleniacz lipofilowy. W brązowej skórce nasion kumulują się z kolei flawonoidy, proantocyjanidyny i kwasy fenolowe, które wykazują silny synergizm z witaminą E, chroniąc cząsteczki lipoprotein przed peroksydacją.

Najnowsze badania kliniczne oraz metaanalizy randomizowanych badań z grupą kontrolną (RCT) opublikowane w 2024 roku rzucają nowe światło na działanie migdałów. Tradycyjnie doceniano je za zdolność do obniżania „złego” cholesterolu LDL. Najnowsze dane potwierdzają jednak, że regularne spożywanie migdałów prowadzi do istotnego wzrostu stężenia subfrakcji alfa-1 HDL oraz poprawy wskaźnika apolipoproteiny A-I do apolipoproteiny B.

Szczególnie fascynujące są odkrycia dotyczące parametrów jakościowych: wykazano, że bioaktywne składniki migdałów zwiększają zdolność cząsteczek HDL do usuwania cholesterolu (CEC) nawet o 12–15% w porównaniu z dietą kontrolną. Cząsteczki HDL stają się większe, bardziej stabilne i mniej podatne na glikację, co jest kluczowe u pacjentów ze stanem przedcukrzycowym, cukrzycą typu 2 i zespołem metabolicznym.

Aby uzyskać mierzalne korzyści kardiometaboliczne i optymalizację profilu HDL, badania kliniczne zalecają codzienne spożywanie od 30 do 45 gramów nieprzetworzonych migdałów (około 20–30 sztuk). Najlepiej wybierać nasiona w całości, niesolone i nieprażone w oleju, ze starannie zachowaną brązową skórką, w której skumulowana jest większość polifenoli.

Migdały są produktem niezwykle uniwersalnym kulinarnie. Stanowią idealną przekąskę między posiłkami, mogą być dodawane do porannej owsianki, domowej granoli, sałatek warzywnych czy dań kuchni śródziemnomorskiej. Dzięki niskiemu indeksowi glikemicznemu oraz obfitości błonnika (ok. 12 g/100 g) i białka roślinnego (ok. 21 g/100 g), migdały skutecznie stabilizują glikemię poposiłkową, zapewniają długotrwałe uczucie sytości i ułatwiają utrzymanie prawidłowej masy ciała.