Nadmierne owłosienie u kobiet – objawy, przyczyny i metody leczenia

Nadmierne owłosienie typu męskiego u kobiet, określane mianem hirsutyzmu, może wynikać z różnorodnych zaburzeń endokrynologicznych oraz czynników metabolicznych. Najczęściej diagnozowaną przyczyną jest zespół policystycznych jajników (PCOS), którego patogeneza opiera się na przewlekłym hiperandrogenizmie – nadprodukcji androgenów – oraz dysfunkcji owulacyjnej. W okresie dojrzewania fizjologiczny, przejściowy wzrost stężenia androgenów stanowi niezbędny element transformacji fenotypowej: rozwija się owłosienie łonowe i pachowe, kształtują się drugorzędowe cechy płciowe. Jednakże u zdrowych dziewcząt ten stan ustępuje samoistnie wraz z zakończeniem pokwitania. Persystencja hiperandrogenizmu prowadzi do manifestacji klinicznej PCOS, w tym właśnie hirsutyzmu. Źródłem patologicznej produkcji androgenów mogą być również nowotwory wydzielające hormony, na przykład guzy jajnika lub nadnerczy. Fizjologicznie nadnercza syntetyzują androgeny u obu płci, lecz u kobiet ich poziom pozostaje znacząco niższy niż u mężczyzn. Rzadziej spotykaną, lecz istotną przyczyną jest wrodzony przerost nadnerczy (CAH), prowadzący do zaburzeń steroidogenezy. Do pozostałych czynników predysponujących należą: otyłość (zwłaszcza trzewna), niedoczynność tarczycy, zaburzenia odżywiania takie jak anoreksja, a także przewlekły stres psychiczny. Hirsutyzmowi towarzyszą często dodatkowe objawy, pogarszające jakość życia pacjentek: trądzik pospolity, łysienie androgenowe, insulinooporność oraz nieregularne cykle miesiączkowe lub ich brak. Na szczęście współczesna endokrynologia dysponuje skutecznymi strategiami terapeutycznymi, pozwalającymi na kontrolę objawów i poprawę samopoczucia.

Jak w przypadku każdego zaburzenia, tak i tutaj najważniejsze jest ujawnienie przyczyny choroby. W zależności od niej stosuje się zabiegi chirurgiczne – jeżeli za nadmierne wydzielanie androgenów odpowiedzialny jest guz lub terapię farmakologiczną w celu wyrównania gospodarki hormonalnej (skuteczne może być także stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych). Im wcześniej wykryta zostaje przyczyna nadmiernego porostu włosów, tym prościej i skuteczniej można wyleczyć defekt. Poza leczeniem przyczynowym kobiety starają się usunąć owłosienie metodami kosmetycznymi, co nie zawsze jest możliwe. Jednym z najskuteczniejszych zabiegów jest depilacja laserowa, dzięki której następuje fototermoliza włosów. W zależności od części ciała cena waha się w granicach od 100 do kilkuset złotych, przy czym najczęściej proces należy powtórzyć kilkakrotnie. Produktem, który nie zagościł jeszcze na polskim rynku jest krem do twarzy, hamujący rozwój włosa – Vaniqua. W procesie leczenia powinna być uwzględniona także pomoc psychologiczna. Niestety u większości kobiet cierpiących na hirsutyzm mają miejsce zaburzenia nastroju, chwiejność emocjonalna i stany lękowe. Kobiety te bardzo często nie akceptują swojego wyglądu, a to pociąga za sobą brak pozytywnych odczuć względem swojej osoby. Często pojawia się również destrukcyjna samokrytyka. Wszystko to utrudnia czerpanie radości z życia w wielu jego wymiarach, także seksualnym. Przekonanie o swojej nieatrakcyjności ogranicza w znaczny sposób satysfakcję ze współżycia z partnerem, w skrajnych przypadkach zupełnie uniemożliwia podjęcie tego rodzaju aktywności. Leczenie hirsutyzmu bywa tak samo uciążliwe jak borykanie się z jego objawami. Dla kobiety walka z nadmiernym owłosieniem to nie lada wyzwanie. Największym problemem pozostaje wbrew pozorom stan psychiczny. Problem natury fizycznej rzutuje na psychikę odciskając piętno. Odpowiednie podejście psychologa, a także grupy wsparcia osób z podobny problemem, nawet te internetowe, pomogą znów poczuć się dobrze we własnej skórze, a to jest najważniejsze.