Witamina D w pożywieniu dziecka - źródła i suplementacja

Fosfor, wapń i witaminy D oraz K są niezbędnymi składnikami, które powinny być obecne w naszym jadłospisie, aby zapewnić poprawne funkcjonowanie układu kostnego. Główną funkcją witaminy D w organizmie jest zwiększenie wchłaniania wapnia i fosforu w dolnych częściach przewodu pokarmowego, dzięki czemu mogą one być wbudowane w kości i wzmocnić ich strukturę. Dzięki temu witamina D zapobiega osteomalacji, czyli rozmiękaniu kości, osteoporozie oraz krzywicy, a także wpływa na mineralizację tkanki kostnej i wspiera prawidłowy rozwój organizmu. Co więcej, wykazano, że witamina D ma wpływ na funkcjonowanie układu immunologicznego, poprzez regulację pracy komórek prezentujących antygen oraz limfocytów T. Cholekalcyferol uczestniczy także w procesie różnicowania wielu komórek organizmu, nie tylko komórek kostnych, ale również steroidowych hormonów. Ponadto witamina D jest przedmiotem licznych badań mających na celu udowodnienie jej działania prewencyjnego w stosunku do rozwoju nowotworów: szpiku kostnego, piersi, prostaty, jelita grubego, sutka i czerniaka.

Szkielet dziecka i młodego człowieka, który nie ukończył 25 lat, znajduje się w stałej fazie przebudowy i gromadzenia składników mineralnych, takich jak wapń i fosfor. Warunkiem prawidłowego funkcjonowania organizmu i wzmocnienia kości jest dostarczenie odpowiedniej ilości substancji niezbędnych do tego procesu, takich jak witamina D, wapń, fosfor oraz witamina K, wraz z dietą (wybranymi suplementami). Po ukończeniu 25 lat w organizmie zaczynają przeważać procesy kościogubne, które osłabiają szkielet. Aby opóźnić wystąpienie osteoporozy w późniejszych latach, należy zadbać o odpowiednią ilość witaminy D w diecie dziecka. Niedobór tej witaminy może być niebezpieczny dla prawidłowego rozwoju dziecka i może prowadzić do wystąpienie chorób takich jak krzywica. Warto również pamiętać, że rola witaminy D nie kończy się na regulacji procesów mineralizacji tkanki kostnej. Witamina D wspiera również prawidłowy rozwój układu immunologicznego i rozrodczego u dzieci oraz zapobiega wystąpieniu nowotworów. Instytut Żywności i Żywienia zaleca, aby w codziennej diecie niemowląt, dzieci i młodzieży do ukończenia 18 roku życia dostarczać 5 µg cholekalcyferolu.

Około 80 do 90 procent witaminy D powstaje endogenicznie w skórze po naświetleniu UV. Tylko 10 do 20 procent cholekalcyferolu jest dostarczane z pożywienia. Pozostałe źródła prezentowane są w poniższej tabeli. Przede wszystkim w tłustych rybach morskich, takich jak dorsz, łosoś, makrela, śledź i węgorz, znajduje się duża ilość witaminy D. Żółtko jajka, kaszki mleczno-ryżowe/mleczno-zbożowe, mleko początkowe, mleko następne i mleko modyfikowane są również dobrymi źródłami witaminy D. Dowiedz się więcej na temat uzupełniania witaminy D!

Wytwarzanie witaminy D w skórze jest jej naturalnym źródłem dla naszego organizmu. Zaleca się przebywanie na świeżym powietrzu w ciepłe, letnie i słoneczne dni. Jednakże, nadmierne stosowanie filtrów przeciwsłonecznych oraz zakrywanie dużej powierzchni ciała utrudnia procesy syntezy cholekalcyferolu w skórze. Ponadto, z wiekiem zmniejsza się zdolność organizmu do produkcji witaminy D, co może prowadzić do niedoborów. Dodatkowo, warunki klimatyczne w Polsce, tj. mała ilość dni słonecznych w ciągu roku, stanowią wyzwanie dla uzyskania wystarczającej ilości witaminy D. Ze względu na te powody, a także w oparciu o badania potwierdzające niskie stężenie witaminy D we krwi Polaków, zaleca się suplementację witaminy D we wszystkich grupach populacyjnych. Zalecane dawki, zgodnie z polskimi wytycznymi dotyczącymi prewencji niedoborów witaminy D, są następujące (dotyczą sumy witaminy D dostarczanej z pożywienia i suplementów): noworodki urodzone przedwcześnie – 10–20 µg/d od pierwszych dni życia do osiągnięcia wieku korygowanego 40 tygodnia życia, następnie zalecenia jak dla niemowląt urodzonych o czasie, noworodki urodzone o czasie – 10 µg/d od pierwszych dni życia, niemowlęta karmione piersią – 10 µg/d, niemowlęta karmione mieszanką – 10 µg /d (suma z diety i suplementów), niemowlęta karmione piersią i mieszanką – dawkę ustala lekarz, dzieci i młodzież w wieku 2 – 18 lat – 10 µg/d w miesiącach od października do marca lub całorocznie, jeśli brakuje wypoczynku na słońcu lub ekspozycji na promieniowanie słoneczne, dzieci i młodzież w wieku 2 – 18 lat z nadwagą i otyłością – należy rozważyć 20–25 µg /d. Witamina D jest niezwykle istotnym składnikiem diety, gdyż wpływa nie tylko na prawidłową mineralizację szkieletu, ale także na rozwój układu immunologicznego i rozrodczego, bierze udział w różnicowaniu się komórek ciała oraz zapobiega nowotworom.