MAGAZYN WIEDZY KLINICZNEJ
4 min czytania
Gelatyna w diecie osoby uprawiającej sport
Anna Schmidt
✓
Ekspert Medyczny Diets Premium • 18.03.2026
Odtwarzacz głosowy
Odsłuchaj treść artykułu na żywo
✓
Zweryfikowane merytorycznie przez dietetyka klinicznego:
Treść artykułu została zweryfikowana pod kątem zgodności z normami żywieniowymi IŻŻ, WHO oraz standardami klinicznymi PTGiP.
| MAGAZYN WIEDZY KLINICZNEJ MAGAZYN WIEDZY KLINICZNEJ | min czytania 4 min |
| Ekspert Medyczny Diets Premium Anna Schmidt | Zweryfikowane merytorycznie przez dietetyka klinicznego 18.03.2026 |
Najważniejsze fakty w pigułce
Gelatyna jest połączeniem białek z różnymi łańcuchami, które pochodzą głównie od kolagenu. Kolagen jest białkiem o unikalnym składzie aminokwasowym. Zawiera duże ilości glicyny i proliny oraz dwa aminokwasy, które nie są bezpośrednio syntezowane w rybosomach - hydroksyprolinę i hydroksylizynę, ta pierwsza w dość wyraźnych ilościach. Kolagen stanowi 30% całkowitej masy białka ludzkiego i odpowiada za elastyczność i odporność skóry, jej właściwe uwodnienie i ciągłą regenerację komórek. Białko to jest obecne w większości tkanek i narządów, w tym w kościach, chrząstkach, skórze, więzadłach, ścięgnach i rogówce.
Plan Żywieniowy
Chcesz wdrożyć te zasady w codziennej diecie?
Nasz inteligentny generator ułoży dla Ciebie zbilansowany jadłospis w 3 minuty, uwzględniając zalecenia z tego artykułu.
Proces produkcji kolagenu w organizmie
Kolagen to jeden z najważniejszych białek strukturalnych, które spełniają kluczową rolę w naszym organizmie. Włókna kolagenowe stanowią podstawową jednostkę budowy skóry, kości, ścięgien, więzadeł, stawów, rogówki oraz innych tkanek. Charakterystyczną cechą tych włókien jest ich elastyczność i wytrzymałość na uszkodzenia mechaniczne. Kolagen zapewnia również integralność strukturalną naszych narządów wewnętrznych, takich jak wątroba, nerki czy żołądek. W efekcie stan kolagenu wpływa na jakość i wygląd naszej skóry. Organizm młodego i zdrowego człowieka regularnie odnawia włókna kolagenowe, jednak wraz z wiekiem zdolność syntezy kolagenu zmniejsza się. Według badań, od 26. roku życia produkcja kolagenu zaczyna ulegać zmniejszeniu. Może to być spowodowane zakłóceniami w funkcjonowaniu fibroblastów, a także ze starzeniem się i skróceniem włókien kolagenowych oraz wzrostem stężenia MMP. W efekcie nasze włókna kolagenowe stają się nieregularne i zdezorganizowane. Do nadmiernego niszczenia kolagenu i zaburzeń w jego regeneracji dochodzi także w przypadku zwiększonej aktywności fizycznej, uprawiania sportu wyczynowego i chorób autoimmunologicznych. Zaburzenia w metabolizmie kolagenu objawiają się dysfunkcjami w obrębie aparatu ruchu, takimi jak sztywność stawów i bóle okołostawowe, a także w tkankach i narządach, dla których kolagen pełni kluczową rolę.
Źródła kolagenu - alternatywne źródła dla produkcji żelatyny
Tradycyjnym źródłem pozyskiwania kolagenu do produkcji żelatyny są skóry bydlęce i wieprzowe. Jednak, ze względu na występowanie u bydła zwyrodnienia gąbczastego i innych zakaźnych encefalopatii gąbczastych, istnieje potrzeba poszukiwania nowych, bezpieczniejszych źródeł pozyskiwania kolagenu. Szacuje się, że ponad trzydzieści procent odpadów rybnych, takich jak łuski, skóry czy kości, stanowi cenne źródło kolagenu. Przykładowo, skóra tołpygi jest wykorzystywana do otrzymania naturalnego białka, które wykazuje właściwości zbliżone do właściwości kolagenu zwierzęcego. Kolagen rybi znajduje zastosowanie w kosmetologii jako naturalna substancja poprawiająca jędrność i elastyczność skóry.
Uszkodzenia spowodowane aktywnością fizyczną oraz wsparcie odżywcze w postaci suplementacji żelatyną
Uszkodzenia mięśniowo-szkieletowe są najbardziej powszechną przyczyną urazów u aktywnych osób. Więcej niż 50% wszystkich urazów sportowych można sklasyfikować jako skurcze, deformacje, pęknięcia lub przerwy w tkance mięśniowo-szkieletowej. Interwencje żywieniowe i ćwiczenia, które zwiększają syntezę kolagenu i wzmacniają te tkanki, mogą mieć znaczący wpływ na wskaźniki urazów. W literaturze naukowej niewiele uwagi poświęca się roli interwencji żywieniowych wzmacniających ścięgna i więzadła. W 2016 roku w czasopiśmie "The Journal American of Clinical Nutrition" ukazał się artykuł G. Shawa i wsp. Przeprowadzono badanie w celu zweryfikowania skuteczności suplementacji żelatyną wzbogaconą o witaminę C w kontekście syntezy kolagenu. Uczestniczyło w nim 8 zdrowych mężczyzn, którzy w losowej kolejności otrzymali placebo, 5 g lub 15 g żelatyny.
Anna Schmidt
Ekspert Medyczny Diets Premium
Ekspert zespołu medyczno-dietetycznego Diets Premium. Specjalizuje się w dietoterapii, optymalizacji metabolizmu oraz klinicznych planach żywieniowych.
Zobacz profil →
