Jak zmiany w diecie wpływają na funkcjonowanie serca
Prawidłowe funkcjonowanie serca jest ściśle związane z działaniem całego układu krążenia.. Jeśli choroba dotyczy układu krążenia obwodowego, np. naczyń aterosklerotycznych, serce może również cierpieć na skutek tego.. Ateroskleroza jest chorobą, która obejmuje zatory w naczyniach krwionośnych spowodowane przez składnik płytek krwi komórki mięśniowych i inne czynniki, co może prowadzić do zawału serca i nawet śmierci.. Kolejną chorobą obciążającą serce jest nadciśnienie tętnicze.. Kiedy krew wywiera presję na naczynia tętnicze, serce musi pracować ciężej, aby utrzymać stałą cyrkulację krwi.. Ryzyko rozwoju aterosklerozy i nadciśnienia tętniczego w dużej mierze zależy od diety.. Zachodnia dieta, oparta na wysokokalorycznych produktach przetworzonych, zawierających duże ilości kwasów tłuszczowych nasyconych, prostych cukrów i soli, pogarsza to ryzyko.. Spożywanie szybkich posiłków, słodyczy, smażonego mięsa czerwonego (wołowina, wieprzowina) i przetworzonych produktów mięsnych (kiełbasy, wędliny, parówki) ma negatywny wpływ na funkcjonowanie serca, ponieważ te produkty są źródłem kwasów tłuszczowych nasyconych, soli i cholesterolu.. Z drugiej strony, ryzyko chorób układu krążenia zmniejsza dieta śródziemnomorska, która jest uważana za najzdrowszą dietę na świecie.. Opiera się głównie na produktach roślinnych - warzywach i owocach, produktach zbożowych pełnoziarnistych, nasieniach roślin strączkowych, orzechach i nasionach, olejach roślinnych - i niewielkiej ilości produktów zwierzęcych o niskiej zawartości tłuszczu: mlecznych, jaj, mięs i ryb.. Jest źródłem wielu witamin i minerałów, błonnika pokarmowego i kwasów tłuszczowych nienasyconych, które wspierają prawidłowe funkcjonowanie serca.
Optymalna funkcja serca - zalecenia żywieniowe
Wśród zaleceń dotyczących zdrowej diety istnieją te, które mają znaczący wpływ na poprawną pracę serca. W głównej mierze dotyczą one typu spożywanych tłuszczów. Tłuszcze nienasycone, szczególnie z rodziny omega-3, powinny być częściej wybierane zamiast tłuszczów nasyconych (tłuste mięsa, żółte serki, śmietanka, masło). Kwasy tłuszczowe omega-3 można znaleźć w tłustych rybach morskich (na przykład łososiu, makreli, śledziu, tuńczyku, szprotach, halibucie), lnianych nasionach i oleju, oleju rzepakowym oraz orzechach włoskich. Dieta może być również uzupełniona o roślinne sterole, które są obecne w wzbogaconych miękkich margarynach. Sterole pomagają obniżyć poziom cholesterolu we krwi. Istotnym składnikiem diety dla zdrowego serca jest także duże spożycie błonnika pokarmowego, który jest obecny w produktach zbożowych, warzywach i owocach. Błonnik pokarmowy obniża poziom cholesterolu, wiążąc go w jelitach i uniemożliwiając jego wchłanianie do krwi. Szczególnie korzystny jest rozpuszczalny błonnik, beta-glukan, który występuje naturalnie w owiesie i jęczmieniu. Dlatego warto włączyć do diety naturalne płatki owsiane, kaszę jęczmienną, chleb owsiany lub mąkę owsianą zamiast pszennej. Warzywa i owoce dostarczają przeciwutleniaczy i innych fitozwiązków, które pozytywnie wpływają na zdrowie układu krążenia. Wykazują właściwości przeciwzapalne i antyoksydacyjne, rozszerzają naczynia krwionośne, obniżają ciśnienie krwi. Są także bogatym źródłem potasu, który pośrednio wpływa na zdrowie serca i pomaga utrzymać właściwe ciśnienie krwi. Unikanie dużych ilości soli i alkoholu również pomaga utrzymać właściwe ciśnienie krwi.
Produkty wspierające pracę serca
Istnieje kilka produktów żywieniowych, które zasługują na szczególny nacisk.
"Cebula"
"Cebula jest szeroko znana ze swoich właściwości bakteriobójczych, wykorzystywana jest m.in. w domowym leczeniu przeziębienia czy grypy, jednak może również pomagać w zapobieganiu schorzeniom układu krążenia. Zawiera allicynę, która wykazuje działanie przeciwzakrzepowe, przeciwmiażdżycowe, obniża ciśnienie krwi i poziom cholesterolu we krwi. Suplementacja cebulą w dawce 300 mg dziennie lub spożywanie 2 ząbków cebuli dziennie (10 g surowego produktu) może prowadzić do wyrównania profilu lipidowego - obniżenia poziomu "złego" cholesterolu frakcji LDL i trójglicerydów, a podwyższeniu poziomu "dobrego" cholesterolu frakcji HDL (źródło: M.. Ulanowska, B. Olas 2021)."
Sukulenty o grubości nie przekraczającej 10 milimetrów
Obserwowano, że spożywanie tych roślin zielnych obniża poziom lipidów we krwi, co również przyczynia się do zmniejszenia zawartości tłuszczów w wątrobie... Ekstrakt ze sukulentów wykazuje działanie przeciwutleniające, co może zapobiegać rozwojowi miażdżycy... Tak samo jak czosnek, można je uznać za żywność funkcjonalną, ponieważ zawierają znaczące ilości bioaktywnych składników, które pozytywnie wpływają na zdrowie ludzi.
Tłuste ryby morskie
Tłuste ryby morskie są źródłem kwasów omega-3, które wykazują działanie przeciwzapalne, przeciwzakrzepowe, hipotensyjne (obniżające ciśnienie krwi) i regulujące rytm serca. Do tłustych ryb morskich zalicza się na przykład łososia, makrele, śledzia, tuńczyka, halibuta i sardynki. Zaleca się spożywanie ryb przynajmniej dwa razy w tygodniu, w tym przynajmniej jedna porcja powinna zawierać tłustą rybę morską.
Orzechy oraz inne jadalne grzyby
Orzechy i nasiona (np. z dyni, słonecznika) stanowią źródło witamin z grupy B oraz składników mineralnych, takich jak cynk, magnez, potas czy żelazo. Ponadto zawierają one błonnik pokarmowy i nienasycone kwasy tłuszczowe. Szczególnie wskazane są orzechy włoskie i migdały, które wykazują korzystne oddziaływanie na układ sercowo-naczyniowy. Z racji wysokiej kaloryczności zaleca się spożywanie nie więcej niż garści orzechów dziennie, czyli ok. 30 g.
Olej z oliwek
Olej z oliwek to kluczowy składnik śródziemnomorskiej diety.. Ten tłuszcz doskonale nadaje się do potraw na zimno oraz do szybkiego smażenia lub gotowania na parze.. Olej zawiera znaczną ilość nienasyconych kwasów tłuszczowych o działaniu przeciwzapalnym.. Pozytywnie wpływa na lipidowy profil, obniża poziom cholesterolu frakcji LDL.. Dodatkowo, obecność polifenoli w oleju eliminuje wolne rodniki i zapobiega utlenianiu cholesterolu.. Ponadto, polepszają one funkcję śródbłonka naczyń krwionośnych i zmniejszają krzepnięcie krwi.. Regularne spożywanie nawet łyżki oleju dziennie również obniża ciśnienie tętnicze krwi.. Zważywszy na wielu zaletach związków prozdrowotnych zawartych w oleju, jest on świetnym produktem do profilaktyki schorzeń układu krążenia.
Inne elementy stylu życia poprawiające funkcjonowanie serca
Nie tylko dieta odgrywa rolę w zdrowym stylu życia, który pozytywnie wpływa na funkcjonowanie serca. Regularne ćwiczenia fizyczne o umiarkowanym nasileniu również odgrywają znaczącą rolę. Zwiększają one nie tylko wydolność oddechową, ale również krążenie. Nadmierny wysiłek fizyczny w dłuższej perspektywie zmniejsza ciśnienie krwi i reguluje rytm serca. Zaniechanie palenia lub redukcja jego ilości również zmniejsza ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia. Substancje szkodliwe zawarte w tytoniu mogą uszkadzać śródbłonek naczyń krwionośnych i komórki mięśnia sercowego. Zaniechanie palenia lub limitowanie jego ilości jest również korzystne dla zdrowia. Nie powinno się również palić pasywnie. Najlepiej unikać zarówno palenia, jak i wdychania dymu tytoniowego. Poprawna higiena snu, odpoczynek i skuteczne metody radzenia sobie ze stresem pomagają zapobiec nagłym incydentom sercowym, takim jak migotanie przedsionków i zawał. Warto zadbać o odpowiednią ilość i jakość snu - przynajmniej 7 godzin w przewietrzonym, cichym i zacienionym pokoju. W planowaniu codziennego czasu należy uwzględnić czas na relaks lub aktywny odpoczynek. W sytuacjach stresowych może pomóc stosowanie technik relaksacyjnych, medytacji, jogi, a także skorzystanie z pomocy bliskich i specjalistów. Długotrwały stres może niekorzystnie wpływać na rytm pracy serca oraz ciśnienie tętnicze krwi.
Podsumowanie
Styl żywieniowy i życiowy oparty na rozsądnym wyborze produktów oraz uwzględniający czynniki niespożywcze stanowi kluczową część zapobiegania chorobom układu krążenia. Regularne spożywanie takich produktów, jak czosnek, karczochy, tłuste ryby morskie, orzechy i oliwa z oliwek, może przyczynić się do wsparcia pracy serca. Niezbędne jest również uwzględnienie różnorodnej diety opartej na produktach roślinnych, aktywności fizycznej, redukcji stresu, odpowiedniej ilości snu i odpoczynku, aby zapewnić sercu zdrowie na wiele lat.