Serce na talerzu | Diets Premium Skip to main content
Serce na talerzu: jak codzienny jadłospis wpływa na zdrowie układu krążenia i dlaczego powinniśmy mu poświęcić więcej uwagi
1 / 1
1 zdjęcie
381

Serce na talerzu: jak codzienny jadłospis wpływa na zdrowie układu krążenia i dlaczego powinniśmy mu poświęcić więcej uwagi

Choroby Układu Krążenia Zdrowie Sercowo-naczyniowe Wybory Żywieniowe Zbilansowana Dieta Kardiologiczny Żywienie
Mateusz Pawlak Autor
2026-05-19 Data
10 min. czytania article.read_time
6 Rozdziały
Pomimo że układ krążenia stanowi fundament naszego organizmu, większość społeczeństwa nie posiada wystarczającej wiedzy na temat metod jego skutecznej ochrony. Zaniedbania w profilaktyce, brak świadomości dotyczącej czynników ryzyka oraz bagatelizowanie pierwszych sygnałów ostrzegawczych sprawiają, że schorzenia sercowo-naczyniowe nadal zajmują czołowe miejsce w statystykach śmiertelności na całym świecie. Tymczasem odpowiednio zbilansowana dieta może stanowić jeden z najskuteczniejszych narzędzi w zapobieganiu tym groźnym dolegliwościom.

Jak rozszyfrować lipidogram, czyli lipidy ustrojowe z bliska i ich związek z miażdżycą

Pierwszym, niezwykle prostym sposobem wstępnej diagnostyki kondycji układu krwionośnego jest badanie krwi.. Należy oznaczyć wówczas następujące parametry: cholesterol całkowity, LDL, HDL oraz trójglicerydy.. Pojęcia te dla zwykłego człowieka mogą stanowić nie lada zagadkę, warto więc poświęcić im kilka słów wyjaśnienia.. Tłuszcze w tym cholesterol są rozproszone w organizmie, a ich transport odbywa się z udziałem tzw.. lipoprotein. Są to kompleksy trójglicerydów, cholesterolu oraz białek.. Wyróżnia się lipoproteiny o niskiej gęstości (ang.. Low density lipoprotein, skrót LDL), którym przypisuje się złowrogą rolę w procesie powstawania miażdżycy.. Ich utlenione formy posiadają zdolność uszkadzania śródbłonka naczyń krwionośnych.. Sprzyja to gromadzeniu się w miejscu defektu komórek układu odpornościowego oraz płytek krwi.. Zapoczątkowany zostaje stan zapalny z udziałem mediatorów i rozpoczyna się formowanie blaszki miażdżycowej.. Zwęża ona stopniowo światło naczynia krwionośnego, w którym powstaje, podnosząc ciśnienie krwi, zaburzając jej przepływ, wywołując lokalną tendencję do tworzenia zakrzepów.. To właśnie one mogą zaczopować naczynia w sercu – wywołując zawał lub w mózgu – powodując udar.. Lipoproteiny o wysokiej gęstości (ang.. High density lipoprotein, skrót HDL) pełnią z kolei funkcję odwrotną.. Cholesterol transportowany jest za ich pomocą z obwodu ku wątrobie, co zapobiega gromadzeniu się go w obrębie naczyń krwionośnych.. Trójglicerydy są podstawową formą, w jakiej występują tłuszcze.. Transportowane są głównie przez chylomikrony, choć pewne ich ilości składają się też na pozostałe lipoproteiny.. Ich wysoki poziom we krwi, także wiąże się z ryzykiem niewydolności układu krążenia.. Podsumowując interpretację lipidogramu (oznaczenia frakcji lipidów w osoczu) należy dbać o nieprzekraczanie normy dla cholesterolu całkowitego, LDL i trójglicerydów, zaś utrzymanie odpowiednio wysokiego poziomu kardioprotekcyjnego cholesterolu HDL.

Rozpocząłeś czytanie artykułu PRO

Możesz zapoznać się z pierwszym rozdziałem. Aby przeczytać cały artykuł i odblokować pełną treść, przejdź do konta PRO.

Mateusz Pawlak

Mateusz Pawlak

Zobacz profil
Knowledge Hub

Powiązane artykuły

Odkryj podobne publikacje i porady ekspertów.

Francusko-eskimoski paradoks w chorobach sercowo-naczyniowych – czy naukowcy znają odpowiedź?
Żywienie
Francusko-eskimoski paradoks w chorobach sercowo-naczyniowych – czy naukowcy znają odpowiedź?
⏱ 8 min czytania
#Żywienie #Choroby Układu Krążenia
Niezdrowe wybory żywieniowe Polaków - jak codziennie podejmować lepsze decyzje na rzecz zdrowia
Przetworzone Przekąski
Niezdrowe wybory żywieniowe Polaków - jak codziennie podejmować lepsze decyzje na rzecz zdrowia
⏱ 6 min czytania
#Przetworzone Przekąski #Nawyki Żywieniowe
Sztuka wpływu – jak producenci kształtują nasze wybory żywieniowe
Zdrowy Styl Życia
Sztuka wpływu – jak producenci kształtują nasze wybory żywieniowe
⏱ 8 min czytania
#Zdrowy Styl Życia #Żywienie
Niezauważalnie przekraczamy bezpieczne limity soli — groźba nadciśnienia tętniczego w codziennej diecie
Nawyki Żywieniowe
Niezauważalnie przekraczamy bezpieczne limity soli — groźba nadciśnienia tętniczego w codziennej diecie
⏱ 2 min czytania
#Nawyki Żywieniowe #Spożycie Sodu
Dieta obniżająca cholesterol... Jakie produkty unikać przy podwyższonym cholesterolu?
Choroby Układu Krążenia
Dieta obniżająca cholesterol... Jakie produkty unikać przy podwyższonym cholesterolu?
⏱ 5 min czytania
#Choroby Układu Krążenia #Zbilansowana Dieta
5 konsekwencji nieodpowiedniej diety i praktyczne wskazówki, jak ich unikać
Wybory Żywieniowe
5 konsekwencji nieodpowiedniej diety i praktyczne wskazówki, jak ich unikać
⏱ 5 min czytania
#Wybory Żywieniowe #Metaboliczne
Jak poprawić zdrowie serca i zapobiec chorobom układu krążenia?
Zdrowie Serca
Jak poprawić zdrowie serca i zapobiec chorobom układu krążenia?
⏱ 5 min czytania
#Zdrowie Serca #Choroby Układu Krążenia
Niedożywienie u dzieci i dorosłych: kluczowe symptomy ostrzegawcze oraz potencjalne zagrożenia zdrowotne wynikające z przewlekłego deficytu składników odżywczych
Niedobory Składników Odżywczych
Niedożywienie u dzieci i dorosłych: kluczowe symptomy ostrzegawcze oraz potencjalne zagrożenia zdrowotne wynikające z przewlekłego deficytu składników odżywczych
⏱ 4 min czytania
#Niedobory Składników Odżywczych #Składniki Odżywcze Niezbędne
Domowe mleko owsiane: właściwości odżywcze, skład chemiczny oraz praktyczny przewodnik po samodzielnym przygotowaniu napoju roślinnego
Napoje Bezmleczne
Domowe mleko owsiane: właściwości odżywcze, skład chemiczny oraz praktyczny przewodnik po samodzielnym przygotowaniu napoju roślinnego
⏱ 3 min czytania 📚 Napoje Bezmleczne
#Właściwości Odżywcze #Alternatywy Mleczne
Dieta MIND - kluczowe zasady, składniki odżywcze oraz korzyści dla zdrowia mózgu
Wybory Żywieniowe
Dieta MIND - kluczowe zasady, składniki odżywcze oraz korzyści dla zdrowia mózgu
⏱ 5 min czytania
#Wybory Żywieniowe #Składniki Odżywcze
Jak radzić sobie z zbyt wysokim poziomem cholesterolu we krwi? Porady żywieniowe
Zalecenia Dietetyczne
Jak radzić sobie z zbyt wysokim poziomem cholesterolu we krwi? Porady żywieniowe
⏱ 7 min czytania
#Zalecenia Dietetyczne #Zmiany Stylu Życia
Filet z piersi kurczaka – charakterystyka odżywcza i rola w diecie
Żywienie
Filet z piersi kurczaka – charakterystyka odżywcza i rola w diecie
⏱ 2 min czytania
#Żywienie #Utrzymanie
Odżywianie młodego sportowca
Zrównoważona Dieta
Odżywianie młodego sportowca
⏱ 7 min czytania 📚 Zrównoważona Dieta
#Szybkie #Równowaga
Dieta wspomagająca filtrację UV – jak odżywianie może wzmacniać naturalną barierę skóry przed promieniowaniem słonecznym
Zbilansowana Dieta
Dieta wspomagająca filtrację UV – jak odżywianie może wzmacniać naturalną barierę skóry przed promieniowaniem słonecznym
⏱ 3 min czytania
#Zbilansowana Dieta #Strategiczny
Zaburzenia samopoczucia psychicznego a nadmierna waga – zależności dietetyczno-psychologiczne
Wielonienasycone Kwasy Tłuszczowe
Zaburzenia samopoczucia psychicznego a nadmierna waga – zależności dietetyczno-psychologiczne
⏱ 3 min czytania
#Wielonienasycone Kwasy Tłuszczowe #Rafinowane Węglowodany
Dieta dla osób trenujących siłowo... Jakie składniki powinny być obecne w diecie siłowca?
Dolegliwości I Zdrowie
Dieta dla osób trenujących siłowo... Jakie składniki powinny być obecne w diecie siłowca?
⏱ 6 min czytania 📚 Dolegliwości I Zdrowie
#Zdrowsze Alternatywy #Aktywność Fizyczna
Prowadź dziennik żywieniowy i schudnij!
Zrównoważona Dieta
Prowadź dziennik żywieniowy i schudnij!
⏱ 2 min czytania 📚 Zrównoważona Dieta
#Zdrowe #Równowaga
Witamina D w pożywieniu dziecka - źródła i suplementacja
Żywienie Dzieci
Witamina D w pożywieniu dziecka - źródła i suplementacja
⏱ 5 min czytania
#Żywienie Dzieci #Żywienie Dzieci
7 metod na wzmocnienie odporności potomstwa
Dobrostan
7 metod na wzmocnienie odporności potomstwa
⏱ 2 min czytania 📚 Dobrostan
#Żywienie #Zdrowa Dieta
Rola żywienia w terapii zaburzeń psychicznym
Nawyki Żywieniowe
Rola żywienia w terapii zaburzeń psychicznym
⏱ 4 min czytania
#Nawyki Żywieniowe #Zdrowie Psychiczne
Metabolizm: definicja, metody przyspieszania oraz zasady diety metabolicznej – jak efektywnie wspomóc przemianę materii w organizmie?
Metabolizm
Metabolizm: definicja, metody przyspieszania oraz zasady diety metabolicznej – jak efektywnie wspomóc przemianę materii w organizmie?
⏱ 5 min czytania 📚 Metabolizm
#Procesy Metaboliczne #Zbilansowana Dieta
Mezomorfik, endomorfik, ektomorfik, czyli sposób odżywiania zgodny z typem ciała
Plany Żywieniowe
Mezomorfik, endomorfik, ektomorfik, czyli sposób odżywiania zgodny z typem ciała
⏱ 4 min czytania 📚 Plany Żywieniowe
#Aktywność Fizyczna #Zbilansowana Dieta
Jak poprawić skuteczność badania morfologii krwi dzięki odpowiedniej diecie
Zbilansowana Dieta
Jak poprawić skuteczność badania morfologii krwi dzięki odpowiedniej diecie
⏱ 7 min czytania
#Zbilansowana Dieta #Układ Odpornościowy
Żółtko jajka - składniki odżywcze i zalecenia medyczne... Jak korzystać z żółtek?
Żywienie
Żółtko jajka - składniki odżywcze i zalecenia medyczne... Jak korzystać z żółtek?
⏱ 5 min czytania 📚 Żywienie
#Zbilansowana Dieta #Zdrowie Sercowo-naczyniowe
Pomarańczowo-żółta papryka rogata – charakterystyka i właściwości zdrowotne
Produkty
Pomarańczowo-żółta papryka rogata – charakterystyka i właściwości zdrowotne
⏱ 2 min czytania 📚 Produkty
#Papryka #Warzywo
Nienasycone kwasy tłuszczowe niezbędne (NNKT): rola biologiczna, źródła pokarmowe oraz implikacje zdrowotne wynikające z ich deficytu w organizmie człowieka
Tłuszcze Nienasycone
Nienasycone kwasy tłuszczowe niezbędne (NNKT): rola biologiczna, źródła pokarmowe oraz implikacje zdrowotne wynikające z ich deficytu w organizmie człowieka
⏱ 4 min czytania
#Tłuszcze Nienasycone #Właściwości Odżywcze
Optymalna dieta dla zdrowia wzroku - kluczowe składniki odżywcze, przeciwutleniacze i minerały
Dolegliwości I Zdrowie
Optymalna dieta dla zdrowia wzroku - kluczowe składniki odżywcze, przeciwutleniacze i minerały
⏱ 3 min czytania 📚 Dolegliwości I Zdrowie
#Składniki Odżywcze Niezbędne #Składniki Odżywcze
Wykluczanie chleba i zalecenia dla zdrowego i zrównoważonego odżywiania
Przekąski
Wykluczanie chleba i zalecenia dla zdrowego i zrównoważonego odżywiania
⏱ 3 min czytania
#Przekąski #Lekki
Mango – właściwości odżywcze, rola w diecie odchudzającej oraz praktyczne sposoby jego przygotowania i spożycia w codziennej kuchni
Owoce
Mango – właściwości odżywcze, rola w diecie odchudzającej oraz praktyczne sposoby jego przygotowania i spożycia w codziennej kuchni
⏱ 6 min czytania 📚 Owoce
#Właściwości Odżywcze #Substancje Bioaktywne
Czy naprawdę to jest zbilansowane żywienie w praktyce, co powinno znaleźć się na talerzu?
Żywienie
Czy naprawdę to jest zbilansowane żywienie w praktyce, co powinno znaleźć się na talerzu?
⏱ 2 min czytania 📚 Żywienie
#Zbilansowana Dieta #Zbilansowane Odżywianie
Najnowsze

Najnowsze

Najnowsze pozycje dodane do serwisu

Niewyjawione dotąd aspekty zdrowego przygotowywania mięs z grilla: naukowe podejście do bezpiecznej i pełnowartościowej kulinarnej obróbki termicznej
Mięso
Niewyjawione dotąd aspekty zdrowego przygotowywania mięs z grilla: naukowe podejście do bezpiecznej i pełnowartościowej kulinarnej obróbki termicznej
⏱ 1 min czytania
#Mięso #Pieczony Na Grillu
Sery owcze – właściwości, wartość odżywcza i wpływ na zdrowie: Analiza składników i korzyści płynących z konsumpcji serów wytwarzanych z mleka owczego
Napoje
Sery owcze – właściwości, wartość odżywcza i wpływ na zdrowie: Analiza składników i korzyści płynących z konsumpcji serów wytwarzanych z mleka owczego
⏱ 3 min czytania
#Napoje #Mleko Owcze
Ser Mascarpone – delikatny przysmak o kremowej konsystencji
Świeże
Ser Mascarpone – delikatny przysmak o kremowej konsystencji
⏱ 2 min czytania
#Świeże #Słodki
Pszenica twarda (durum) – właściwości mąki durum oraz kryteria wyboru wysokiej jakości makaronu: poradnik dla świadomych konsumentów
Makarony
Pszenica twarda (durum) – właściwości mąki durum oraz kryteria wyboru wysokiej jakości makaronu: poradnik dla świadomych konsumentów
⏱ 3 min czytania
#Makarony #Pszenica Twarda
Mąki pełnoziarniste w praktyce: pszenna, żytnia, orkiszowa, ryżowa – charakterystyka, zastosowanie i korzyści zdrowotne w porównaniu
Ryż
Mąki pełnoziarniste w praktyce: pszenna, żytnia, orkiszowa, ryżowa – charakterystyka, zastosowanie i korzyści zdrowotne w porównaniu
⏱ 3 min czytania
#Ryż #Pszenica
Psychoterapia i profesjonalne wsparcie psychologiczne – Część 1: Jak znaleźć wysokiej klasy opiekę zdrowotną w dziedzinie zdrowia psychicznego
Umysłowy
Psychoterapia i profesjonalne wsparcie psychologiczne – Część 1: Jak znaleźć wysokiej klasy opiekę zdrowotną w dziedzinie zdrowia psychicznego
⏱ 5 min czytania
#Umysłowy #Pomoc
Co jeść wieczorem: lista produktów zakazanych i zalecanych na ostatni posiłek dnia
Kolacja
Co jeść wieczorem: lista produktów zakazanych i zalecanych na ostatni posiłek dnia
⏱ 3 min czytania
#Kolacja #Post
Specjały z owoców pigwy: napoje, nalewki, konfitury, syropy oraz aromatyczne herbaty z dodatkiem pigwowca
Słodki
Specjały z owoców pigwy: napoje, nalewki, konfitury, syropy oraz aromatyczne herbaty z dodatkiem pigwowca
⏱ 10 min czytania
#Słodki #Owoc
Psychotyczny epizod poporodowy – rozpoznawanie i zrozumienie wczesnych oraz zaawansowanych symptomów tego krytycznego zaburzenia zdrowia psychicznego
Umysłowy
Psychotyczny epizod poporodowy – rozpoznawanie i zrozumienie wczesnych oraz zaawansowanych symptomów tego krytycznego zaburzenia zdrowia psychicznego
⏱ 3 min czytania
#Umysłowy #Lęk
Charakterystyka psychologiczna jednostki zmagającej się z nadmierną masą ciała – analiza z perspektywy interdyscyplinarnej
Otyłość
Charakterystyka psychologiczna jednostki zmagającej się z nadmierną masą ciała – analiza z perspektywy interdyscyplinarnej
⏱ 3 min czytania
#Otyłość #Tkanka Tłuszczowa
Aromatyczne dodatki kulinarne, które rewolucjonizują smak dań i stanowią zdrową alternatywę dla soli kuchennej
Mięso
Aromatyczne dodatki kulinarne, które rewolucjonizują smak dań i stanowią zdrową alternatywę dla soli kuchennej
⏱ 5 min czytania
#Mięso #Zioła
Psychodietetyka: kluczowa rola umysłu w transformacji sylwetki i nawyków żywieniowych
Metaboliczne
Psychodietetyka: kluczowa rola umysłu w transformacji sylwetki i nawyków żywieniowych
⏱ 4 min czytania
#Metaboliczne #Odchudzanie
Artykuły spożywcze hamujące tempo przemian metabolicznych
Metaboliczne
Artykuły spożywcze hamujące tempo przemian metabolicznych
⏱ 3 min czytania
#Metaboliczne #Metabolizm
Konsekwencje psychiczne stosowania restrykcyjnych modeli żywieniowych: analiza zjawiska z perspektywy naukowej i doświadczeń indywidualnych
Metaboliczne
Konsekwencje psychiczne stosowania restrykcyjnych modeli żywieniowych: analiza zjawiska z perspektywy naukowej i doświadczeń indywidualnych
⏱ 3 min czytania
#Metaboliczne #Wzorce Żywieniowe
Związki psychotropowe o niezwykłych właściwościach i perspektywistycznym znaczeniu w nauce i terapii
Umysłowy
Związki psychotropowe o niezwykłych właściwościach i perspektywistycznym znaczeniu w nauce i terapii
⏱ 5 min czytania
#Umysłowy #Duchowy
Charakter i kompetencje przywódcze w zarządzaniu zespołami – klucz do sukcesu organizacyjnego w erze transformacji
Strategiczny
Charakter i kompetencje przywódcze w zarządzaniu zespołami – klucz do sukcesu organizacyjnego w erze transformacji
⏱ 3 min czytania
#Strategiczny #Konkurencyjny
Psychodietetyka: kluczowa rola umysłu w skutecznym odchudzaniu i trwałej transformacji sylwetki
Umysłowy
Psychodietetyka: kluczowa rola umysłu w skutecznym odchudzaniu i trwałej transformacji sylwetki
⏱ 4 min czytania
#Umysłowy #Psychodietetyka
Kompleksowy przewodnik po obróbce szparagów: techniki obierania, optymalne metody gotowania, zasady mrożenia oraz pomysłowe sposoby serwowania. Inspiracje kulinarne z wykorzystaniem szparagów w roli głównej
Żelazo
Kompleksowy przewodnik po obróbce szparagów: techniki obierania, optymalne metody gotowania, zasady mrożenia oraz pomysłowe sposoby serwowania. Inspiracje kulinarne z wykorzystaniem szparagów w roli głównej
⏱ 5 min czytania
#Żelazo #Gotowanie
Psychologia kliniczna: kompleksowe kompendium badań nad mechanizmami ludzkiej psychiki oraz ich praktycznym zastosowaniem
Zdrowy Styl Życia
Psychologia kliniczna: kompleksowe kompendium badań nad mechanizmami ludzkiej psychiki oraz ich praktycznym zastosowaniem
⏱ 2 min czytania
#Zdrowy Styl Życia
Rola przypraw w diecie dziecięcej – korzystne, dopuszczalne i niewskazane dodatki smakowe w żywieniu najmłodszych
Zioła
Rola przypraw w diecie dziecięcej – korzystne, dopuszczalne i niewskazane dodatki smakowe w żywieniu najmłodszych
⏱ 4 min czytania
#Zioła #Świeże
Kompozycja przypraw curry – analiza składu, potencjalne korzyści zdrowotne oraz praktyczny przewodnik po przygotowaniu autentycznego sosu curry w domowych warunkach
Sos
Kompozycja przypraw curry – analiza składu, potencjalne korzyści zdrowotne oraz praktyczny przewodnik po przygotowaniu autentycznego sosu curry w domowych warunkach
⏱ 4 min czytania
#Sos #Curry
Pstrąg tęczowy: sekrety hodowli, właściwości żywieniowe i techniki kulinarne – kompletny przewodnik
Ryby
Pstrąg tęczowy: sekrety hodowli, właściwości żywieniowe i techniki kulinarne – kompletny przewodnik
⏱ 3 min czytania
#Ryby #Pstrąg
Psychodietetyka: holistyczne podejście do trwałej redukcji masy ciała poprzez integrację umysłu i żywienia
Żywienie
Psychodietetyka: holistyczne podejście do trwałej redukcji masy ciała poprzez integrację umysłu i żywienia
⏱ 3 min czytania
#Żywienie #Nawodnienie
Psychologiczne podstawy skutecznego odchudzania – jak zbudować trwałą motywację i gotowość na wyzwania
Odchudzanie
Psychologiczne podstawy skutecznego odchudzania – jak zbudować trwałą motywację i gotowość na wyzwania
⏱ 5 min czytania
#Odchudzanie #Nawyki Żywieniowe
Dlaczego nie możesz powstrzymać się od objadania? Psychologiczne i fizjologiczne mechanizmy kompulsywnego jedzenia
Ciastko
Dlaczego nie możesz powstrzymać się od objadania? Psychologiczne i fizjologiczne mechanizmy kompulsywnego jedzenia
⏱ 5 min czytania
#Ciastko
Czynniki prowadzące do zaparć oraz strategie ich niwelowania – analiza roli diety bogatej w błonnik pokarmowy
Błonnik
Czynniki prowadzące do zaparć oraz strategie ich niwelowania – analiza roli diety bogatej w błonnik pokarmowy
⏱ 3 min czytania
#Błonnik #Zaparcia
Przewlekłe zapalenie trzustki – charakterystyczne symptomy, metody terapeutyczne oraz zalecenia dietetyczne w różnych etapach choroby
Metaboliczne
Przewlekłe zapalenie trzustki – charakterystyczne symptomy, metody terapeutyczne oraz zalecenia dietetyczne w różnych etapach choroby
⏱ 5 min czytania
#Metaboliczne #Funkcjonalny
Czynniki, metody diagnostyki i terapii męskiej niepłodności – problem dotykający obie płcie, nie tylko kobiety
Zdrowy Styl Życia
Czynniki, metody diagnostyki i terapii męskiej niepłodności – problem dotykający obie płcie, nie tylko kobiety
⏱ 4 min czytania
#Zdrowy Styl Życia
Psychologiczne i behawioralne uwarunkowania nadmiernego jedzenia oraz zaburzeń kontroli nad apetytem
Otyłość
Psychologiczne i behawioralne uwarunkowania nadmiernego jedzenia oraz zaburzeń kontroli nad apetytem
⏱ 3 min czytania
#Otyłość #Kontrola Apetytu
Przewlekła niewydolność nerek – zalecenia dietetyczne oraz przykładowy jadłospis terapeutyczny
Niewydolność Nerek
Przewlekła niewydolność nerek – zalecenia dietetyczne oraz przykładowy jadłospis terapeutyczny
⏱ 5 min czytania
#Niewydolność Nerek #Niewydolność Nerek

Udostępnij