Czy borowina naprawdę działa leczniczo? Jakie przynoszą efekty aplikacje borowinowe?

Torf leczniczy, powszechnie nazywany borowiną, stanowi osadową skałę organiczną o niezwykłym pochodzeniu i właściwościach. Jego nazwa wywodzi się z dawnej polszczyzny, co może wskazywać na związek z pradawnymi borami, gdzie w specyficznych warunkach środowiskowych dochodziło do jego powstawania. Jest to rezultat wieloletniego, stopniowego rozkładu tkanki roślinnej oraz innych szczątków organicznych, przekształcanych przez działanie specjalistycznych bakterii mumifikujących. Kluczową rolę w formowaniu się torfu odgrywa torfowiec – gatunek mchu, którego górne, zielone partie systematycznie rosną w sezonie wegetacyjnym, podczas gdy dolne warstwy ulegają obumieraniu i gromadzeniu. Przez tysiąclecia tego cyklicznego procesu powstają pokłady torfu bogate w cenne składniki mineralne, takie jak siarczany magnezu, potasu, a także związki glinu, wapnia, żelaza, sodu oraz krzemu. W składzie organicznym borowiny dominują kwasy huminowy i fulwowy, a także woski, garbniki, pektyny, celuloza oraz enzymy. Co ciekawe, torf zawiera również substancje o strukturze zbliżonej do hormonów sterydowych, wykazujące działanie estrogenne, które mogą stymulować przysadkę mózgową – centralny organ regulujący gospodarkę hormonalną organizmu. Terapetyczne zastosowanie borowiny odkryto w XIX wieku, a pionierem w jej wykorzystaniu było słowackie uzdrowisko w Orawie (1815 r.). W Polsce balneoterapia z użyciem torfu została wprowadzona w 1858 roku w Krynicy. Obecnie, według danych z 2017 roku, pięć polskich uzdrowisk oferuje kuracje borowinowe, które przynoszą ulgę w stanach zapalnych stawów, schorzeniach ginekologicznych, dolegliwościach wątroby, neuralgiach oraz wspomagają poprawę elastyczności skóry i redukcję zmarszczek.