Ginkgo biloba (miłorząb japoński) – działanie, tabletki, cena, opinie

Pochodzący z rejonów wschodniej Azji, a zwłaszcza z Chin, miłorząb dwuklapowy (łac. *Ginkgo biloba* L.) stanowi żywy dowód niezwykłej wytrzymałości przyrody – jego historia sięga niemal czterech tysięcy lat, kiedy to zarówno liście, jak i nasiona tego drzewa były systematycznie wykorzystywane w tradycyjnych systemach leczniczych. Jako gatunek reliktowy, który przetrwał epoki geologiczne bez większych zmian morfologicznych, wyróżnia się on nie tylko imponującymi rozmiarami (dorasta do 40 metrów wysokości), ale również charakterystycznymi, wachlarzowatymi liśćmi o skórzastej konsystencji, przypominającymi kształtem tradycyjne japońskie wachlarze. W kulturach Dalekiego Wschodu – szczególnie w Chinach, Japonii oraz Korei – miłorząb uosabia ideę długowieczności oraz niezwykłej adaptacyjności do ekstremalnych warunków środowiskowych. Choć jego lecznicze właściwości były znane od stuleci, to dopiero w połowie XX wieku, konkretnie w latach pięćdziesiątych, zyskał on szersze uznanie w europejskiej medycynie klinicznej, stając się przedmiotem licznych badań naukowych.

Liczne badania eksperymentalne oraz metaanalizy potwierdzają, że unikalne właściwości farmakologiczne miłorzębu dwuklapowego (*Ginkgo biloba*) wynikają głównie z obecności dwóch kluczowych grup związków bioaktywnych: glikozydów flawonowych (w tym kwercetyny i kemferolu) oraz specyficznych laktonów terpenowych (ginkgolidy A, B, C oraz bilobalid). Standaryzowane ekstrakty uzyskiwane z suszonych liści – zawierające minimalnie 24% glikozydów flawonowych i 6% terpenoidów – stanowią podstawę preparatów o udokumentowanym działaniu terapeutycznym, szeroko wykorzystywanych zarówno w europejskiej, jak i amerykańskiej praktyce klinicznej. Ze względu na potwierdzone empirycznie efekty neuroprotekcyjne, antyoksydacyjne oraz poprawiające mikrokrążenie, ekstrakt z *Ginkgo biloba* znajduje zastosowanie w leczeniu zaburzeń poznawczych towarzyszących procesom starzenia (w tym łagodnych zaburzeń poznawczych i otępienia typu naczyniowego), a także w terapii niewydolności krążenia mózgowego oraz obwodowego. Na polskim rynku farmaceutycznym dostępne są zróżnicowane postacie leku, takie jak: standaryzowane nalewki (*Tinctura Ginkgo bilobae*), kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, tabletki powlekane, krople doustne oraz granulaty, co umożliwia indywidualne dostosowanie dawkowania do potrzeb pacjenta [1, 2, 4].

Farmaceutyczny preparat oparty na standaryzowanym, wysuszoneym wyciągu z liści miłorzębu dwuklapowego (*Ginkgo biloba* L., ekstrakt EGb 761) jest dostępny w praktycznej formie doustnej – zarówno jako tabletki o kontrolowanym uwalnianiu, jak i w postaci płynnych kropli do aplikacji podjęzykowej. Na współczesnym rynku produktów leczniczych i suplementów diety wyróżnia się szereg zarejestrowanych specyfików o udokumentowanym działaniu, wśród których wymienić można m.in. preparaty handlowe takie jak: **Seredrin®**, **Bilobil®**, **Tanakan®**, **Tebokan®**, **Keveri®**, **Craton®**, **Ginkgobil®**, **Ginkgosan®**, **Teboforan®**, **Rokan®**, **Genoforce®**, **Tebonin®** oraz **Ginkgofar®** [2]. Specjaliści z dziedziny geriatrii i neurologii szczególnie zalecają ich stosowanie u pacjentów w podeszłym wieku, u których obserwuje się objawy otępienne o łagodnym do umiarkowanego nasileniu – w tym nawracające epizody zawrotów głowy o podłożu naczyniowym, uporczywe szumy uszne, postępujące deficyty pamięci krótko- i długotrwałej, wahania nastroju z tendencją do stanów lękowych oraz obniżoną zdolność orientacji czasoprzestrzennej. Mechanizm działania opiera się na wielokierunkowym wpływie na układ krążenia: substancje aktywne wyciągu (m.in. flawonoidy ginkgolowe i terpeny laktonowe) poprawiają reologiczne właściwości krwi, zwiększają elastyczność naczyń włosowatych oraz optymalizują perfuzję tkanki mózgowej, co może przyczyniać się do redukcji ryzyka incydentów naczyniowych, takich jak udary niedokrwienne. W kontekście suplementacji, preparaty te znajdują również zastosowanie jako adiuwanty wspomagające funkcje poznawcze – poprawiające zdolność zapamiętywania, przyswajania nowych informacji oraz utrzymania skupienia podczas wykonywania złożonych zadań intelektualnych.

Obecnie w aptekach oraz sklepach z suplementami diety dostępne są liczne produkty oparte na standaryzowanym wyciągu z miłorzębu dwuklapowego (*Ginkgo biloba*), których ceny znacznie się różnią w zależności od składu, dawki substancji czynnej oraz renomy producenta. Przykładowo, preparaty o działaniu terapeutycznym, zawierające od 120 do 240 miligramów ekstraktu w pojedynczej dawce – jak choćby *Bilobil intense* – osiągają cenę w przedziale od 24 do 49 złotych za opakowanie zawierające 60 tabletek. Z kolei *Tebokan*, wyprodukowany przez niemiecką firmę *Dr. Willmar Schwabe GmbH & Co. KG*, kosztuje około 48 złotych za 50 tabletek (każda z nich zawiera 40 mg standaryzowanego ekstraktu). W ofercie tego samego producenta znajdują się również wersje o wyższej zawartości substancji aktywnej – 120 mg na tabletkę – których cena za 30 sztuk wynosi około 47 złotych. Zgodnie z zaleceniami producenta, suplement ten przeznaczony jest przede wszystkim dla pacjentów zmagających się z łagodnymi zaburzeniami funkcji poznawczych, takimi jak deficyty pamięciowe, trudności z koncentracją, objawy depresyjne czy nawracające zawroty głowy.

Liczne badania naukowe potwierdzają terapeutyczne właściwości ekstraktu z miłorzębu japońskiego, zwłaszcza w kontekście wczesnych faz choroby Alzheimera oraz objawów otępienia starczego. Ze względu na wysoką zawartość bioaktywnych związków, roślina ta znajduje również zastosowanie w branży kosmetycznej – jako składnik kremów do pielęgnacji skóry naczynkowej i wrażliwej, toników, żeli, szamponów oraz odżywek regenerujących włosy. Warto jednak podkreślić, że liście miłorzębu zawierają kwasy ginkgolowe, które mogą wywoływać reakcje alergiczne. Z tego powodu standaryzowane ekstrakty nie powinny przekraczać stężenia 0,0005% tych kwasów [3]. Według wyników badań klinicznych, preparaty z Ginkgo biloba wiążą się z minimalnym ryzykiem działań niepożądanych, takich jak bóle głowy, reakcje alergiczne czy łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe (mdłości, wymioty, biegunka). Istotnym aspektem terapeutycznym jest jego działanie przeciwzakrzepowe, co wymaga ostrożności u pacjentów przyjmujących leki rozrzedzające krew (np. heparynę, warfarynę, aspirynę) [1]. Niezaprzeczalnie, Ginkgo biloba stanowi cenny surowiec roślinny o udokumentowanym działaniu antyoksydacyjnym i przeciwzapalnym, wspomagającym pamięć, redukującym szumy uszne oraz poprawiającym funkcje poznawcze u osób starszych z objawami demencji. Ponadto, jego właściwości mogą wspierać profilaktykę i leczenie schorzeń układu krążenia [1].