Przewlekłe układowe zapalenie naczyń – objawy, leczenie, żywienie

Systemowy toczeń rumieniowaty (SLE) stanowi złożoną, przewlekłą chorobę o podłożu autoimmunologicznym, charakteryzującą się nieprawidłową reakcją układu odpornościowego skierowaną przeciwko własnym tkankom organizmu. Fundamentalnym zjawiskiem leżącym u podstaw patogenezy jest upośledzenie mechanizmów tolerancji immunologicznej – zjawiska fizjologicznie chroniącego przed atakiem własnych antygenów. W konsekwencji dochodzi do niekontrolowanej produkcji autoprzeciwciał, przede wszystkim skierowanych przeciwko strukturom jądrowym komórek (np. DNA, histonom, rybonukleoproteinom), co inicjuje tworzenie krążących kompleksów immunologicznych. Ich akumulacja w tkankach różnych układów – w tym nerkowym (kłębuszkowe zapalenie nerek), skórnym (rumień motylkowaty), kostno-stawowym (zapalenie stawów) czy nerwowym (neuropsychiatryczne objawy tocznia) – indukuje przewlekły proces zapalny o charakterze immunozapalnym. Przebieg choroby cechuje się zmiennością, z naprzemiennymi fazami remisji i aktywnych zaostrzeń. Etiopatogeneza SLE wynika z interakcji wieloczynnikowych, obejmujących predyspozycje genetyczne (polimorfizmy genów układu HLA-DR, niedobory białek dopełniacza C1q/C4), czynniki środowiskowe (ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe, wirusowe infekcje jako potencjalne czynniki wywołujące, narażenie na toksyny przemysłowe oraz dym tytoniowy), zaburzenia hormonalne (zwłaszcza rola estrogenów jako modulatorów odpowiedzi immunologicznej) oraz modyfikacje epigenetyczne (np. metylacja DNA, modyfikacje histonowe). Wyraźna dominacja zachorowań wśród kobiet w okresie rozrodczym (stosunek 9:1 w porównaniu do mężczyzn) podkreśla znaczenie czynników hormonalnych nie tylko w inicjacji, ale również w perpetuacji procesów autoimmunologicznych, co znajduje potwierdzenie w najnowszych badaniach, m.in. opublikowanych przez Ameer i współautorów w 2022 roku.