1 / 1
1 zdjęcie
553
Kawa - czy naprawdę warto ją spożywać?
Dietetyka
Laura Schneider
Autor
2026-03-19
Data
4 min. czytania
article.read_time
6
Rozdziały
W całym globie znajduje się wiele osób, które są orędownikami konsumpcji kawy, lecz istnieją również ci, którzy zaprzeczają korzyściom związanym z jej spożywaniem. Podczas gdy pewne jednostki wysławiają cudowne właściwości kawy, inni podważają wszystko, co z nią związane jest. Kawa pozostaje jednak przedmiotem licznych debat. Czy powinniśmy w ogóle rozważyć czy jest warte spożywanie jej?
Kawa i jej wpływ na zdolność komórek do reagowania na insulinę
Zdolność komórek mięśniowych, tłuszczowych oraz wątrobowych do reagowania na insulinę nazywa się ich insulinową wrażliwością. Im więcej możliwości reagowania na insulinę, tym lepiej hormon ten jest w stanie regulować poziom glukozy w organizmie i odpowiednio rozprowadzać ją między komórkami, zapewniając im właściwe funkcjonowanie. Kawa zawiera dużą ilość polifenoli, a przede wszystkim kwasu chlorogenowego, które wykazują działanie przeciwwolne, poprawiają wrażliwość komórek na insulinę oraz mają wpływ na hamowanie rozwoju cukrzycy typu 2. Kwas chlorogenowy może spowolnić absorpcję glukozy w przewodzie pokarmowym, co prowadzi do poprawy wrażliwości insulinowej. Ponadto kawa posiada właściwości przeciwzapalne, które mogą chronić przed rozwojem cukrzycy typu 2. Spożycie kawy obniża poziom prozapalnej interleukiny 18 w organizmie, który jest uznawany za czynnik ryzyka rozwoju cukrzycy. Badania wykazały, że picie kawy u osób o prawidłowej masie ciała może poprawiać wrażliwość komórek na insulinę oraz zmniejszać ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2. Jednak dokładny mechanizm działania kawy w tym zakresie wymaga dalszych badań.
Choroby naczyń wieńcowych
Nie można jednoznacznie stwierdzić, że miażdżyca jest wprost związana z cukrzycą, chociaż często występują razem. Konsumpcja kawy może być również powiązana z wzrostem poziomu homocysteiny we krwi, co zwiększa ryzyko wystąpienia chorób układu sercowo-naczyniowego. Jednakże, kawa zawiera również polifenole, które są znane z ich antyoksydacyjnych właściwości i mogą pomóc w zapobieganiu rozwojowi choroby miażdżycowej. Ważne jest również uwzględnienie typu kawy oraz sposobu jej parzenia, ponieważ kawa parzona bez użycia filtrów może być odpowiedzialna za wzrost poziomu homocysteiny i LDL-cholesterolu w porównaniu z kawą filtrowaną.
Ciśnienie tętnicze
Najbardziej przedmiotem dyskusji w kontekście kawy jest jej wpływ na ciśnienie tętnicze. Kawa nie zwiększa prawdopodobieństwa występowania nadciśnienia tętniczego u osób zdrowych i fizycznie aktywnych. Kawa podnosi ciśnienie tętnicze krwi, jednak jest to krótkotrwały efekt, spowodowany wzmożoną aktywnością serca, powiększoną jego pojemnością wypływową oraz zwiększonym oporem naczyń. Osoby z rozpoznanym nadciśnieniem powinny zachować ostrożność w konsumpcji kawy, ale nie muszą się jej wyrzec. Badania pokazują, że spożywanie 1–3 filiżanek kawy dziennie zmniejsza ryzyko zgonów z powodu chorób układu krążenia. Udowodniono, że wzrost ciśnienia tętniczego tuż po zażyciu kawy jest wyższy u osób, które nie spożywają kawy regularnie.
Przebudzenie
Zadaniem kofeiny i jej metabolitów, takich jak teofilina i teobromina, jest aktywowanie receptorów dopaminy, co prowadzi do pobudzenia ośrodkowego układu nerwowego i kory mózgowej oraz wzrostu wydzielania mediatorów, takich jak serotonina, GABA, adrenalina i noradrenalina. To pobudzenie skutkuje zwiększeniem poczucia koncentracji i poprawą nastroju. Szczególnie w dzisiejszych czasach, gdzie tempo życia wymaga od nas większego zaangażowania i wydajności już od rana, kofeina odgrywa bardzo ważną rolę. Kawa może również wspierać kierowców, pomagając w walce z uczuciem senności. Badania wskazują, że kierowcy po spożyciu kofeiny wykazują większą skupienie i koncentrację niż ci, którzy nie spożywali tego napoju. Jednakże należy pamiętać, że nadmierne spożycie kofeiny może prowadzić do nadmiernego pobudzenia, zwiększonej diurezy oraz tachykardii. Kawa wspiera osoby uprawiające sport poprzez zwiększenie wrażliwości insulinowej i przyspieszenie metabolizmu. To osiągane jest dzięki zwiększonej termogenezie oraz większej oksydacji kwasów tłuszczowych. Dodatkowo kofeina pomaga zapobiegać zmęczeniu mięśni, przyspieszając regenerację zapasów glikogenu.
Kawa podczas ciąży: kluczowe pytanie i odpowiedź
Czy ciężarna może spożywać kawę? To pytanie, które wymaga odpowiedzi. Wynika z badań, że można, ale jednocześnie nie. Okazało się bowiem, że u kobiet spożywających większe ilości kawy stwierdzono zwiększone ryzyko poronienia. Jednakże, jeżeli dawka kofeiny jest odpowiednia (do 300 mg), spożywanie kawy przez kobiety w ciąży jest uznawane za akceptowalne. Należy zachować średnią dobową równowagę kofeiny i jej analogów (takich jak teina występująca w herbacie lub mateina w yerba mate).
Zdrowotne korzyści z picia kawy
Wydaje się, że zdrowotne korzyści z picia kawy przewyższają wszelkie potencjalne wady. Nie ma ograniczeń dotyczących picia kawy, a czasami jest ona nawet polecana ze względu na jej walory smakowe i zdrowotne. Jednakże, zawsze należy pamiętać, że nadmiar może być szkodliwy. Dla osób z problemami przewodu pokarmowego kawa może nie być zalecana, gdyż stymuluje proces wytwarzania kwasu żołądkowego, który może działać drażniąco na błony, oraz zmniejsza ciśnienie dolnego zwieracza przełyku, co może nasilać objawy choroby refluksowej.
