Spelt Coffee – Properties and Preparation of a Spelt Beverage

Ten wyjątkowy napój, przygotowywany z palonych i starannie zmielonych ziarnów orkiszu – odrębnej odmiany pszenicy zwyczajnej (znanej naukowo jako *Triticum aestivum* subsp. *spelta* L.) – wyróżnia się subtelnie słodkim, harmonijnym profilem smakowym oraz intensywnym, wielowarstwowym buketem zapachowym. W procesie produkcji często wzbogacany jest o komplementarne składniki roślinne, w tym korzeń cykorii, ekstrakt z buraków cukrowych czy starannie dobrane mieszanki przypraw korzennych, które podnoszą jego walory sensoryczne. Co istotne, orkisz – jako surowiec wyjściowy – stanowi cenne źródło szerokiego spektrum związków bioaktywnych o udokumentowanym działaniu antyoksydacyjnym. Ponadto, jego unikalny skład chemiczny obejmuje znaczące ilości mikroelementów (takich jak mangan, miedź, żelazo, cynk, selen, potas, magnez, fosfor oraz wapń), rozpuszczalne witaminy (w tym A, E, K oraz kompleks witamin z grupy B), fitosterole o potencjalnym wpływie na metabolizm lipidów, pełnowartościowe białko roślinne, nienasycone kwasy tłuszczowe oraz złożone polisacharydy. Dzięki temu napój ten może być postrzegany nie tylko jako smaczna alternatywa dla tradycyjnej kawy, lecz również jako produkt o wyraźnym potencjale prozdrowotnym.

Orkisz, jako odmiana pszenicy o unikalnym profilu odżywczym, stanowi podstawę do produkcji kawy, która dzięki swojemu bogatemu składowi chemicznemu wykazuje szereg korzystnych działań prozdrowotnych. Regularne jej spożywanie może spowolnić procesy starzenia się komórek, wzmocnić mechanizmy obronne organizmu oraz wspierać prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, co przekłada się na stabilizację samopoczucia psychicznego. Ponadto, ze względu na brak negatywnego wpływu na ciśnienie tętnicze, stanowi cenny element diety osób z zaburzeniami układu sercowo-naczyniowego. W składzie orkiszu wyróżnia się naturalnie występujący rodanid – związek o właściwościach antybiotycznych, identyfikowany również w mleku matki, który wykazuje działanie ochronne przed infekcjami, a także potencjalnie przeciwnowotworowe, przeciwalergiczne i przeciwzapalne. Jako produkt zbożowy, kawa orkiszowa jest źródłem rozpuszczalnego błonnika pokarmowego, który sprzyja uczuciu sytości oraz reguluje motorykę jelit, co czyni ją łatwostrawną i niepodrażniającą błonę śluzową przewodu pokarmowego – cecha szczególnie istotna dla osób cierpiących na wrzody żołądka lub dwunastnicy. Wysoka zawartość pełnowartościowego białka oraz niezbędnych aminokwasów wpływa korzystnie na syntezę i regenerację tkanek mięśniowych. Ponadto, obecność fitosteroli może przyczyniać się do obniżenia stężenia cholesterolu frakcji LDL we krwi oraz wspomagania procesów trawiennych poprzez stymulację wydzielania żółci. Kawa orkiszowa charakteryzuje się również niskim indeksem glikemicznym, co czyni ją odpowiednim napojem dla osób z cukrzycą lub insulinoopornością. Zawarty w dojrzałych ziarnach kwas krzemowy odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu zdrowia skóry, włosów i paznokci, a także poprawia funkcje poznawcze, w tym koncentrację i wydajność umysłową, mimo braku kofeiny w składzie. Należy jednak pamiętać, że produkt ten zawiera gluten, choć jego struktura (niższa zawartość gliadyny w stosunku do gluteniny) może być lepiej tolerowana przez niektóre osoby z nietolerancją glutenu – jednakże badania w tym zakresie nie są jednoznaczne, dlatego pacjenci z celiakią lub nadwrażliwością powinni zachować ostrożność. Dodatek cykorii do kawy orkiszowej wzbogaca ją o inulinę – prebiotyk regulujący metabolizm lipidów i węglowodanów, wykazujący również działanie przeciwnowotworowe.

Produkt ten dostępny jest zarówno w sklepach internetowych specjalizujących się w żywności ekologicznej, jak i w stacjonarnych placówkach z asortymentem zdrowej żywności, a także w niektórych sieciach hipermarketów. Koszt standardowego opakowania (200 gramów) waha się od około sześciu do dwudziestu złotych, w zależności od marki, składu oraz miejsca zakupu, co odzwierciedla zróżnicowanie jakościowe i dostępne opcje cenowe na rynku.

Napar przygotowany z ziaren orkiszu stanowi bezpieczną i wartościową alternatywę dla tradycyjnej kawy w okresie ciąży oraz laktacji. Badania oraz doświadczenia kliniczne potwierdzają, że regularne spożywanie tego rodzaju kawy zbożowej nie tylko nie stanowi zagrożenia dla rozwijającego się płodu, ale również przynosi wymierne korzyści zdrowotne – wspomaga naturalne mechanizmy obronne organizmu dziecka, minimalizując ryzyko wystąpienia infekcji wirusowych oraz bakteryjnych. Co istotne, produkt ten charakteryzuje się całkowitym brakiem kofeiny w składzie, co eliminuje obawy związane z potencjalnym negatywnym wpływem tego związku na przebieg ciąży czy jakość mleka matki. Dzięki temu może być bez ograniczeń włączony do diety kobiet oczekujących potomstwa, matek karmiących piersią, a także małych dzieci, dla których stymulujące działanie kofeiny byłoby niewskazane.

Kawy orkiszowa na rynku występuje w dwóch formach – najczęściej jako kawa rozpuszczalna, którą można błyskawicznie przygotować.. Wystarczy ją zalać ciepłą wodą lub mlekiem.. Istnieje również taka, która ma postać zmielonych ziaren.. Ta zdecydowanie jest zdrowsza i wymaga odpowiedniego parzenia.. Co trzeba zrobić, aby prawidłowo zaparzyć kawę orkiszową i tym samym wydobyć z niej jak najlepszy aromat? Najkorzystniej jest ją gotować w wodzie na wolnym ogniu przez 10 minut.. Pamiętajmy, aby nie używać do tego naczyń aluminiowych lub wykonanych z tworzyw sztucznych i z uszkodzonym teflonem lub emalią.. Druga metoda dla leniuchów – kawę należy zalać wrzącą wodą i pozostawić pod przykryciem na 5–10 minut.. Jeśli jesteś zwolennikiem białej kawy, na koniec dodaj do niej mleko.. W okresie jesienno-zimowym smak kawy orkiszowej można podkreślić odrobiną miodu, imbiru, wanilii, cynamonu, anyżu lub kardamonu czy też podać ją z gorącą czekoladą lub karmelem.. Ale pamiętajmy, że taka wersja to już spora dawka dodatkowych kalorii.. Natomiast w upalne letnie dni można podać ją na zimno dodając do naparu kostki lodu i zimne mleko.. W takiej wersji na pewno stanie się ona jednym z ulubionych napojów nie tylko dzieci.. Warto włączyć do swojej diety kawę orkiszową.. Jej niezwykły smak i aromat pozwoli nam na chwile przyjemności i relaksu, ale również dostarczy szereg korzystnych składników, usprawniających funkcjonowanie organizmu.. W przeciwieństwie do klasycznej kawy, kawa orkiszowa może być spożywana przez osoby z nadciśnieniem, chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy, a także problemami gastrycznymi.. Jest łatwa w przygotowaniu i wyśmienicie smakuje zarówno zimą, jak i latem.