Butter is a type of fat that is produced from cow, goat, or sheep's milk. Margarine is also a type of fat that is manufactured from liquid vegetable oils. We often ask ourselves, which is healthier: butter or margarine? In this article, you will find information about the properties of both fats and their impact on health.
Masło oraz jego odżywcze składniki
Masło stanowi produkt pochodzenia zwierzęcego, powstały wyłącznie z mleka krów lub jego produktów (śmietana). Produkt oznaczony na etykiecie jako „masło” powinien zawierać co najmniej 80–90% tłuszczu mlecznego, do 16% wody i nie więcej niż 2% suchej masy niezawierającej tłuszczu mlecznego. Wszakże, skład masła nie powinien obejmować dodatku tłuszczu roślinnego. Ważne jest również zwrócenie uwagi na składniki obecne w tłuszczu mlecznym masła, ponieważ są one kluczowe dla jego wartości odżywczej.
Rozpuszczalne roślinne masło
Rozpuszczalne roślinne masło to produkt pochodzenia roślinnego, który powstaje w wyniku przerobu tłuszczów roślinnych. Można wyróżnić dwa typy rozpuszczalnych roślinnych masła - twarde i miękkie - które są stosowane do posmarowywania pieczywa. Rozpuszczalne roślinne masło uzyskuje się poprzez proces utwardzania (uwodorniania) i proces zmiany konsystencji, np. przeestryfikowania. Proces utwardzania zachodzi w obecności metali ciężkich. W trakcie tych procesów następuje zmiana konformacji zdrowotnych z postaci ciężkiej na postać transformerową. Jest to najczęściej stosowany sposób utwardzania olejów roślinnych podczas produkcji twardych tłuszczów, w których wykrywa się zwykle znaczne ilości izomerów trans. Izomery trans kwasów tłuszczowych, jak już wcześniej wspomniano, są szkodliwe dla zdrowia, podobnie jak nasycone kwasy tłuszczowe. Podnoszą poziom cholesterolu LDL, a obniżają poziom cholesterolu HDL (wpływają tym samym na obniżenie cennych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3). Ponadto mogą prowadzić do rozwoju nowotworów i działają negatywnie na układ sercowo-naczyniowy. Rozpuszczalne roślinne masło miękkie (stołowe) natomiast uzyskuje się w procesie utwardzania metodami enzymatycznymi. Proces ten powoduje, że rozpuszczalne roślinne masło miękkie ma mniejszą ilość niepożądanych kwasów tłuszczowych konformacji trans lub nie zawiera ich w ogóle. Rozpuszczalne roślinne masło jest często wzbogacane o witaminy A, D, czasem także E. Niektóre rozpuszczalne roślinne masła zawierają kwasy tłuszczowe z grupy omega-3, kwas foliowyi witaminy z grupy B.
Jadalne tłuszcze: porównanie masła i margaryny
Zarówno masło, jak i margaryna są przedmiotem ciągłych sporów i dyskusji. Niektórzy twierdzą, że masło jest lepsze, podczas gdy inni wolą margarynę. Oficjalne zalecenia dietetyczne sugerują, że należy zamienić masło na miękkie wysokogatunkowe margaryny. Jednakże, w ostatnich badaniach naukowych coraz częściej podważa się twierdzenia o szkodliwości masła. Warto także rozważyć zamianę tradycyjnych smarowideł na oleje roślinne, takie jak oliwa z oliwek lub olej lniany, które są znacznie zdrowsze niż masło i margaryny. Należy jednak pamiętać o umiarze i spożywać wymienione produkty w rozsądnych ilościach.