Nutraceuticals - What They Mean and Examples

Żywność o działaniu funkcjonalnym, czyli inaczej określana jako produkty spożywcze o specjalnym przeznaczeniu żywieniowym. Zgodnie z ustaleniami, musi to być żywność, której udowodniono korzystny wpływ na przynajmniej jedną funkcję organizmu, wykraczający poza podstawowe wartości odżywcze. Takie działanie przejawia się w poprawie stanu zdrowia, samopoczucia lub zmniejszeniu ryzyka chorób, które są związane z określonym sposobem odżywiania. Kluczowym warunkiem jest to, że nie mogą to być suplementy w postaci tabletek czy kapsułek, lecz elementy standardowej diety. Są to konwencjonalne produkty spożywcze, które wykazują korzystne działanie zdrowotne, takie jak przeciwzapalne działanie lub obniżanie poziomu cholesterolu we krwi. Mogą pochodzić z selektywnych upraw, hodowli lub być technologicznie modyfikowane, czyli wzbogacone w bioaktywne składniki (błonnik, prebiotyki, probiotyki, witaminy, wielonienasycone kwasy tłuszczowe) i pozbawione niepożądanych substancji. Niektóre kraje, w tym Polska, wprowadziły obowiązkowe wzbogacanie żywności, np. sól jodowana lub margaryny z witaminami A i D. W innych przypadkach wzbogacanie jest dobrowolne, gdy producenci podnoszą wartość zdrowotną produktu. Składniki, którymi można wzbogacać żywność, są ściśle regulowane przez Parlament Europejski i polskie rozporządzenia. Dodatkowo, maksymalne dopuszczalne ilości tych składników są również określone w tych dokumentach.

Bez wątpienia do żywności funkcjonalnej można zaliczyć fermentowane produkty mleczne, takie jak kefiry czy jogurty, które oprócz szczepów fermentacji mlekowej zawierają również określone szczepy bakterii o działaniu probiotycznym (np. Jogobella, Bakoma, Danone). Ponadto warto wspomnieć o witaminizowanych margarynach oraz olejach, a także produktach wzbogaconych w kwasy omega-3 i omega-6 (np. Flora Original, Nova, Rama, Rama dla dzieci, Floriol). Te składniki są również obecne w niektórych jajach. Wśród dostępnych na rynku margaryn można znaleźć te wzbogacone w sterole roślinne, które mają udowodniony wpływ na obniżanie poziomu cholesterolu całkowitego oraz LDL. Chociaż sterole naturalnie występują w produktach roślinnych, ich ilość w standardowej diecie jest zbyt mała, aby wywierać działanie lecznicze. Dlatego dodaje się je do popularnych margaryn. W tym przypadku kluczowe jest zachowanie odpowiedniej dawki – dziennie należy spożywać 2–3 g tych składników (np. Benecol, Flora pro. active). Do żywności funkcjonalnej można również zaliczyć produkty bogate w błonnik, które wspomagają pracę jelit, regulują gospodarkę lipidową, zmniejszają ryzyko nowotworu jelita grubego oraz pomagają w walce z zaparciami (np. produkty pełnoziarniste z dodatkiem otrąb). Podsumowując, żywność funkcjonalna przynosi liczne korzyści zdrowotne. Włączając ją do codziennej diety, można poprawić samopoczucie i zmniejszyć ryzyko wielu chorób. Należy jednak pamiętać, że zarówno nadmiar, jak i niedobór składników odżywczych może być szkodliwy, dlatego należy zachować umiar w ich spożyciu.